|
Trong KHẨU TRUYỀN SAO quyển hạ của Giáo Như (1270-1351) có dẫn lời của Như Tín (1239-1300) giải thích câu: “người thiện c̣n có thể văng sanh hà huống kẻ ác” như sau:
“Phàm phu ác là chánh, phàm phu thiện là phụ. Phàm phu thiện thuộc đối tượng phụ c̣n có thể văng sanh th́ phàm phu ác thuộc đối tượng chánh há chẳng thể văng sanh ư? Cho nên nói: Người thiện c̣n có thể văng sanh hà huống kẻ ác”.
Những điều trích dẫn trên có mấy tầng ư nghĩa như sau:
1. Chân Tông chủ trương “tín tâm là gốc”, hễ có tín tâm đối với tha lực bản nguyện Di-đà tất nhiên có thể văng sanh thành Phật, bất luận là người có tín tâm ấy là người thiện hay kẻ ác.
2. Người thiện do v́ tự ỷ lại hành thiện, chứa nhóm công đức, cho rằng có thể dựa vào chính ḿnh tu hành đạt đến giải thoát mà chẳng tin vào bản nguyện tha lực Di-đà (không có tâm nương nhờ tha lực), nên chẳng phải là đối tượng của Phật Di-đà phát nguyện cứu độ. Nếu như người ấy thay đổi, trở lại tin tha lực bản nguyện Di-đà th́ cũng có thể văng sanh thành Phật.
3. Kẻ ác không thể dựa vào tự lực tu hành đạt đến giải thoát, duy có ḷng tin chân thật và nương nhờ vào tha lực bản nguyện Di-đà, kẻ ấy mới có thể giải thoát, v́ thế nên kẻ ác mới là đối tượng mà Phật Di-đà phát nguyện cần phải cứu độ.
4. Do v́ kẻ ác là đối tượng chính của việc văng sanh, c̣n người thiện là đối tượng phụ, v́ là người phụ thuộc, nên người thiện nếu có thể văng sanh th́ kẻ ác càng có thể văng sanh.
Ư nghĩa của quan điểm lấy kẻ ác làm đối tượng chính văng sanh là: Tịnh Độ Chân Tông lấy quần chúng b́nh dân trong xă hội bao quát nông dân, ngư dân, thợ săn, cho đến lái buôn, vơ sĩ làm đối tượng, những người này trong hoạt động sản xuất nuôi, trồng, săn bắn, không thể không làm tổn thương hoặc giết hại sinh linh, vả lại đại đa số những người nghèo khổ, không có văn hóa, không có điều kiện bố thí tiền của, cất chùa, dựng tháp …, hoặc không có năng lực, không có thời gian hành thiện tu hành, theo quan điểm của truyền thống Phật giáo th́ phần đông họ là “kẻ ác”. Ngài Thân Loan đặt ḿnh vào hàng ngũ “kẻ ác”, Ngài thường tự xưng “ngu ngốc”, “cấu chướng phàm ngu”, “người mang đủ thứ phiền năo”, “tội nhân” … Đây là cách Ngài tiếp cận dân chúng, cũng làm cho giáo thuyết của Ngài dễ dàng được dân chúng tiếp nhận. Ngài cũng đă từng nói với các đệ tử: Các nghề nghiệp người đời làm “ở sông biển th́ giăng lưới thả câu, ở núi rừng th́ săn bắn chim thú để tự nuôi sống hoặc buôn bán, làm ruộng để sinh nhai” đều là do nghiệp nhân đời trước quyết định. Các hành vi thiện ác của chúng ta đều do túc nghiệp (nghiệp nhân đời trước) quyết định, nhưng văng sanh Tịnh độ thành Phật là do tín tâm đối với nguyện lực Di-đà quyết định. Có tín tâm này th́ có thể “Chẳng đoạn phiền năo mà thành Phật”.
Ngài phê b́nh người truyền pháp chủ trương chỉ có người thiện mới có thể niệm Phật văng sanh, ở tại đạo tràng dán thông cáo không cho một số người làm nghề nghiệp nào đó được vào, Ngài cho đây là “ngoài hiện tướng tinh tấn hiền thiện mà bên trong giả dối” (THÁN DỊ SAO). Giáo thuyết của ngài Thân Loan đem lại hy vọng văng sanh và thành Phật cho số đông dân chúng ở tầng lớp thấp kém trong xă hội. Phương pháp tu hành lại giản đơn dễ thực hành, cho nên mau chóng có được rất đông tín đồ trong dân chúng tầng lớp dưới như nông dân, ngư dân … quy y. Tịnh Độ tông Trung Quốc và Nhật Bản trước kia, tuy cũng có nói đến kẻ ác có thể văng sanh giải thoát, nhưng do chịu sự chế ước của nguyên văn kinh điển Tịnh Độ tông và quan niệm luân lư truyền thống của xă hội, ảnh hưởng của giáo nghĩa Phật giáo vốn sẵn có, nên vẫn cho rằng người thiện văng sanh là đối tượng chánh. Trong QUÁN NIỆM PHÁP MÔN, ngài Thiện Đạo (613-681) nói: “Tất cả phàm phu tội ác c̣n nhờ tội diệt mà được văng sanh, hà huống Thánh nhân (chỉ cho người tu hành đắc đạo hoặc người thiện) nguyện sanh mà không được văng sanh ư?”
Ngài Nguyên Không (1133-1212) cũng nói tương tự như thế, HẮC CỐC THƯỢNG NHÂN NGŨ ĐĂNG LỤC quyển 14 ghi: “Kẻ phạm tội thập ác ngũ nghịch có tín tâm c̣n được văng sanh, th́ người phạm tội nhẹ do đây suy ra mà biết. Kẻ tội ác c̣n có thể văng sanh hà huống người thiện!”
Các Ngài lấy “Thánh nhân”, “người thiện” là đối tượng chánh, làm chủ thể việc văng sanh, kẻ ác là đối tượng phụ, là phụ thuộc. Do v́ trọng điểm truyền giáo của ngài Thân Loan là quảng đại quần chúng ở hạ tầng xă hội, nên Ngài cải biến quan điểm của các ngài Thiện Đạo, Nguyên Không, đề xuất thuyết “Kẻ ác là đối tượng chính của việc văng sanh”. Ngoài ra, dùng giáo nghĩa này để truyền giáo cũng tự nhiên có tác dụng hấp dẫn giai cấp vơ sĩ lấy chinh chiến sát phạt làm sự nghiệp.
Tịnh Độ Chân Tông sau khi sáng lập liền phát triển nhanh chóng, từ thế kỷ 15 về sau trở thành một tông phái lớn mạnh có nhiều tín đồ nông dân. Do đó, trong các sách viết về lịch sử Phật giáo đều xem Tịnh Độ Chân Tông là một tông phái Phật giáo độc lập.
(Trích dịch từ NHẬT BẢN PHẬT GIÁO SỬ của Dương Tăng Văn)
--------------------------------------------------------------------------------
(1) * Ba kinh: Vô Lượng Thọ Kinh, Quán Vô Lượng Thọ Kinh, A-di-đà Kinh.
* Một luận: Văng Sanh Luận của ngài Thế Thân.
(1) Xem thư đáp Từ Tín Pḥng (trong THÂN LOAN THÁNH NHÂN NGỰ TIÊU TỨC TẬP).
 |