|
Sử gia Plutarque đă viết rằng:
"Khi ta nghe nói đến huyền thoại của người Ai Cập về các đấng Thần Minh, những chuyến du hành, sự phân thây, và những chuyện huyền hoặc hoang đường khác nữa, ta chớ nên tưởng rằng tất cả những chuyện ấy đều có thật. Mỗi dân tộc đều có những biểu tượng, khi th́ mờ ám, khi th́ dễ hiểu, để tŕnh bày những điều chân lư bất hủ. Chính bằng cách đó mà ta nên đọc hoặc nghe những chuyện đó với ḷng sùng kính và với một tinh thần triết lư."
Plutarque nói về mục đích điểm đạo ở cấp đẳng Huyền Môn Isis như sau:
"Bằng phương tiện điểm đạo, người thí sinh có thể được chuẩn bị đến mức tối đa để đạt tới sự thông cảm với đấng Tối Cao. Bởi lẽ đó, đền thờ đấng Thiêng Liêng được gọi là Iseion, ám chỉ sự hiểu biết đấng Vô Cùng, bất sinh bất diệt, sự hiểu biết đó có thể đạt được bằng cách điểm đạo nếu người thí sinh đă được chuẩn bị sẵn sàng."
Đó là quan điểm của triết gia Hy lạp Plutarque. Ta hăy nghe nhà hiền triết xứ Syrie tên là Jamblique nói về khoa Huyền Môn Ai Cập mà ông là một vị đạo đồ, như sau:
"Cái tinh hoa và toàn vẹn của mọi đều thiện đều có sẵn nơi các đấng Thần Minh, cái quyền lực đầu tiên và cổ xưa của các ngài cũng là đều sở hữu của các vị tăng lữ ở các đền thờ. Một sự hiểu biết các đấng Thần Minh sẽ phản ảnh lại nơi con người chúng ta, và giúp cho ta tự biết ḿnh. Cái phần Thiêng Liêng nhất của con người, trước tiên được hợp nhất với Thần Minh, về sau lại bị chướng ngại bởi một sự trói buộc của mọi điều dục vọng trần gian và sự kiềm tỏa của định mệnh. Bởi vậy, cần phải xét xem bằng cách nào con người có thể được giải tỏa khỏi những trái buộc ấy. Chỉ có sự hiểu biết về Thượng Đế mới phá tan những sợi dây kiềm tỏa đó. Đó là mục đích của Huyền Môn Ai Cập, làm cho con người nâng cao linh hồn ḿnh để ḥa hợp với Thượng Đế".
Một vị đạo đồ khác là Proclus nói rằng:
"Trong một cuộc điểm đạo ở mọi cấp đẳng Huyền Môn, các dấng Thần Minh cho thấy nhiều khía cạnh của các ngài. Đôi khi người thí sinh thấy xuất hiện trước mặt y một vầng sáng không h́nh thể nhất định toát ra từ các ngài, xem dường thể một vầng hào quang. Có khi vầng hào quang đó khoác lấy h́nh người, có khi khoác lấy một h́nh thể khác. Một vài h́nh thể đó không phải là Thần Minh, và làm cho ta sợ hăi."
Triết gia Platoncũng đả từng được điểm đạo, nói rằng:
"Do hậu quả của lễ điểm đạo thiêng liêng, chúng ta chiêm ngưỡng những linh ảnh giản dị xuất hiện trong một vầng sáng tinh anh, và nhờ được thanh lọc để trở nên tinh khiết, chúng ta được giải thoát được cái xác thân trọng trược, mà từ trước chúng ta vẫn bị dính liền với nó như con ṣ dính trong cái vỏ." Như vậy ông muốn nói rằng mục đích tối hậu của sự điểm đạo Huyền Môn là đưa con ngươi trở về với những nguyên tắc tâm linh mà nhân loại đă mất đi từ lúc nguyên thủy.
Một vị đạo đồ khác nữa là Moise, người Do Thái lai Ai Cập. Sách Tân Ước nói rằng "Moise đă từng giáo dục trong tất cả nền minh triết của Ai Cập." Ư nghĩa của câu này là nền minh triết thâm sâu nhất của xứ Ai Cập đă được tiết lộ cho Moise, điều đó không khác ǵ hơn là sự hiểu biết mà Moise được truyền dạy bởi giáo lư Huyền Môn Ai Cập.
Sách Tân Ước c̣n nói rằng: "Moise phủ kín mặt bằng một tấm màng che". Tính chất tấm màng che như thế nào, th́ đoạn sau này trong sách ấy đă cho ta thấy ư nghĩa của nó:
 |