[TPhuong]

Nếu chúng ta muốn bảo vệ đời sống, nhất là muốn bảo vệ 5 tỷ đời sống quý giá đang chen chúc trên trái đất, nếu chúng ta muốn họ sống sung túc hơn, có công lý hơn, có hạnh phúc hơn, chúng ta phải kềm chế sự sinh sản lại. Ông thấy thế là hợp lý không?

Có thể là đời sống biến thành kẻ thù của đời sống?

Nhất là con người. Bởi chính con người đe dọa đời sống của những sinh vật khác.

Về điểm này các truyền thống lâu đời không giúp đỡ được gì?

Không, bởi vì những truyền thống này khai sinh lúc con người còn ít và còn được trân quý. Con người bị các nguy hiểm rình rập. Trẻ con thường chết yểu. Hiện nay mọi sự đã đổi khác hẵn, nhất là trong vòng 50 năm qua.

Chúng ta có thể nói gì về những hứa hẹn của khoa Di Truyền Học trong thế kỷ tới? Cloning- đúc ra một một người tương tự khác- đưa đến việc thực hiện trường sanh bất tử.

Đúng, thật dễ dàng, tạo ra một phó bản in hệt có nghĩa là chúng ta chấm dứt khả năng biến hoá. Chúng ta tuyên bố là chúng ta hoàn hảo và ngừng lại. Một mặt khác, nếu chúng ta thực hiện được giấc mộng trường sanh bất tử, có nghĩa là chúng ta phải ngăn chặn sinh sản, nếu không trái đất đâu có chổ nào chứa!

Sự kéo dài tuổi thọ trung bình của con người đặt ra những vấn đề không giải quyết được. Chúng ta phải đối xử với người già mới này ra sao? Làm cho họ có chuyện gì làm? trả họ tiền dưỡng lão?

Phải, rồi chúng ta sẽ phải làm gì với sự bất tử? Mối liên hệ của chúng ta thay đổi toàn diện. Thay đổi trong lối suy nghĩ đưa đến thay đổi toàn diện thái độ của chúng ta.

Ngài không 'Y Kinh Giải Nghĩa'?

Trái lại thì có. Anh có điên mới ráng giữ nguyên kinh điển trong một thế giới đang thay đổi. Thí dụ như nếu khoa học chứng minh được là kinh điển sai, thì kinh điển phải thay đổi.

Trong nhiều thế kỷ Giáo Hội Thiên Chúa cố bảo vệ 'sự thực lịch sử' trong thánh kinh trước những khám phá mới của khoa học. Đối với Ngài có lẽ đây là thái độ phi lý?

Phí công vô ích. Phật Giáo thì nói ngược lại. Đó là một điểm chung và trường phái nào cũng chấp nhận: muốn hay không muốn chúng ta vẫn phải lao vào thế giới vô thường. Cũng giống như thế, bản thể trường tồn của muôn vật chỉ là một ảo tưởng. Thực tại trôi chảy giữa các kẻ ngón tay và chúng ta không thể nào giữ được.

Theo ý tôi, thỉnh thoảng Đức Giáo Hoàng muốn ngưng bánh xe của thế giới lại. Có phải câu trả lời thực sự của Đức Phật là thái độ im lặng.

Chính vậy. Đức Giáo Hoàng bị ảnh hưởng trực tiếp của truyền thống tôn giáo mà Ngài đại diện. Do đó Ngài bị trói buộc bởi một nguyên tắc: con người là một sinh vật quý giá. Nhưng nguyên tắc này sẽ va chạm với một nguyên tắc khác tức là những sinh vật khác cũng quý giá và phải được tôn trọng, không phải chỉ có con người. Nếu đời sống quý giá cần được bảo vệ thì phẩm chất đời sống cũng phải được bảo vệ. Đối với chúng tôi, trung thành với một nguyên tắc có nghĩa là không có sự chọn lựa. Trí khôn của chúng ta sẵn đó để chúng ta thích ứng và chọn lựa. Tất cả mọi sự mọi vật đều tương đối. Trí thông minh bị nghẽn không phải là trí thông minh. Nếu tôi phải cắt một ngón tay để cứu 9 ngón kia, tôi sẽ không ngần ngại chút nào. Tôi sẽ cắt ngón tay đó. Tôi tin là chúng ta phải góp sức với nhau để đi tìm một con đường tâm linh mới.

Con đường tâm linh đó không hẳn là tôn giáo?

Không phải là một tôn giáo. Quan niệm mới này phải được khai triển song song với các tôn giáo, để những người có thiện tâm thiện chí có thể tuân theo được.

Ngay cả cho những người không có tôn giáo, hay chống tôn giáo?

Đúng thế. Chúng ta cần một quan niệm mới, một con đường tâm linh cho những cư sĩ bình thường. Chúng ta phải cổ động cho quan niệm mới này với sự giúp đỡ của các khoa học gia. Điều này có thể dẫn chúng ta thiết lập những điều mà ta đang đi tìm, một nền đạo đức thế tục. Tôi khẩn thiết tin vào điều này. Và tôi nghĩ là chúng ta cần một nền đạo đức thế tục như thế để thế giới này có thể có một tương lai tốt hơn.

Mỗi ngày tôi đều thể nghiệm được sự lợi ích của an lạc. Rất tốt cho cơ thể. Như ông có thể tưởng tượng được, tôi là một người rất bận rộn. Tôi nhận lảnh rất nhiều trách nhiệm, hoạt động, du hành, diễn văn. Tất cả điều đó là một gánh nặng, thế mà tôi có áp suất máu của một đứa bé. Những gì tốt cho tôi cũng tốt cho người khác. Tôi không có nghi ngờ gì về điều này. Thức ăn bổ dưỡng, cưỡng lại tất cả những ham muốn quá độ, tham thiền mỗi ngày. Tất cả điều đó đưa đến an lạc cho tâm. An lạc tâm thì thân an lạc. Cho dù tôi phải gánh vác những khó khăn trong đời, tôi vẫn cảm thấy an lạc.

Và con đường của Ngài đi vẫn là con đường từ bi?

Đúng thế. Từ bi. Nếu ta gắng đi tìm chúng ta sẽ thấy từ bi nằm trong mỗi chúng ta và phải đối với mọi chúng sinh bằng tình thương rộng lớn đó. Thỉnh thoảng chúng ta cũng cảm thấy khó khăn khi áp dụng. Giống như trong lúc này tôi đang gắng đem tâm từ bi để đối với những người gọi tôi là kẻ thù, người Trung Quốc, những kẻ đã xâm chiếm Tây Tạng. Những hành động mà họ đã làm hay tiếp tục làm sẽ tạo ra những ác nghiệp của chính họ, và một ngày nào đó, họ sẽ nhận lảnh những nghiệp quả xấu.

Tái sinh làm một người đàn bà có phải là một dấu hiệu của nghiệp quả xấu?

Trong quá khứ phụ nữ thường bị coi thường. Cũng như ở các quốc gia khác, Tây Tạng là một quốc gia mà đàn ông khống chế đàn bà. Ngày hôm nay nếu so với Trung Hoa hay Ấn Độ, phụ nữ Tây Tạng đã khá hơn nhiều, nhưng trên thực tế vẫn còn nhiều chuyện phải làm.

Trong Phật Giáo, nhất là Phật Giáo Đại Thừa, nam và nữ trên nguyên tắc bình đẳng. Sau khi thọ giới, Tỳ Kheo và Tỳ Kheo Ni có bổn phận và quyền như nhau. Tuy nhiên sự kỳ thị vẫn còn tồn tại. Rất khó mà xác định nguyên nhân và giới hạn, nhưng Tỳ Kheo Ni không được đối xử và kính trọng như một Tỳ Kheo. Mặc dù trên nguyên tắc họ đều thọ giới giống nhau.

Tại sao?

Tôi không thấy rõ tất cả nguyên nhân nhưng tôi biết có sự kỳ thị đó. Năm ngoái tôi triệu tập một hội nghị về vấn đề này. Hội nghị kéo dài 4 ngày. Các giáo thọ đến từ khắp nơi, Tây Phương và Nhật Bản. Chúng tôi cùng thảo luận một số vấn đề, đặc biệt là tình trạng của phụ nữ, đời sống tình dục, và những vấn đề khác thường xảy ra trên thế giới. Một Tỳ Kheo Ni nói là tình trạng bất bình đẵng làm trì trệ ni chúng. Một phụ nữ Tây Phương lớn tuổi kể lại những khó khăn của chính bà đã gặp. Câu chuyện bà làm tôi khóc vì cảm động. Đúng là tình trạng còn có thể cải thiện nhiều thêm nữa.

Nếu kiểm soát sinh sản là một điều không thể nào thiếu được,vai trò của phụ nữ là vai trò chủ chốt. Họ phải dành lại quyền sinh sản hay từ chối sinh sản.

Tôi cũng tin vậy. Đứng trên quan điểm vô thường, tôi nghĩ là nam tính và nữ tính không thể nào chấp nhận được.

Cũng giống như một hiện hữu cho là mình có phẩm tính bền vững, những ý niệm này (nam tính nữ tính- chú thích của người dịch) không có nghĩa đối với chúng tôi. Chúng chỉ bị ràng buộc vào một số điều kiện, hoàn cảnh (như môi trường văn hóa và lịch sử), và những hoàn cảnh này có thể thay đổi.

Có thể nào một Đạt Lai Lạt Ma tới là một Tỳ Kheo Ni?
Trên nguyên tắc, không có gì cản trở điều đó.

Source: Phật giáo và những Vấn �� Hiện �ại - �ối thoại với �ức �ạt Lai Lạt Ma