|
II.-Tôn Chỉ Và Giáo Lư Căn Bản
Trong các bộ kinh của Đức Phật, kinh Hoa-Nghiêm là bộ kinh có ư nghĩa cao siêu, mầu nhiệm nhất. Chỉ những vị đại đệ tử, căn cơ minh mẫn, lanh lẹ mới có thể hiểu thấu được. Do đó, Hoa-Nghiêm tôn chỉ thích hợp với những ai đă có một căn bản Phật pháp vững chắc và đă quen với lối suy luận trừu tượng của giáo lư nhà Phật. Đem một giáo lư uyên thâm của Phật pháp ra tŕnh bày trong một tập sách phổ thông như thế này, thật khó mà nói cho rơ ràng, đầy đủ nghĩa lư của Hoa-Nghiêm tôn. Tuy thế, để có một bộ sách gồm đầy đủ mười tôn phái của Phật giáo Trung Hoa, và để quư độc giả có đủ tài liệu để so sánh sự sai khác của mỗi tôn, chúng tôi không thể không nói đến Hoa-Nghiêm tôn trong khi điểm qua tôn chỉ và giáo lư căn bản của mười tôn.
Chúng tôi sẽ cố gắng tŕnh bày một cách giản dị, gọn gàng về giáo lư đặc sắc của tôn này, và cũng mong mơi quư độc giả theo dơi một cách chăm chú sự tŕnh bày này, ngơ hầu vấn đề được sáng tỏ.
Tôn này được gọi là ''Viên giáo'', nghĩa là giáo lư Viên dung hoàn toàn đầy đủ.
Tôn của chủ trương ''pháp giới duyên khởi'' , nghĩa là vũ trụ vạn hữu trùng trùng do nhân duyên ḥa hợp mà thành. Nói một cách khác, mọi sự vật trong vũ trụ bao la, là một vật nhỏ như hạt bụi, cho đến một vật lớn như trăng sao, đều nương vào nhau, làm nhân làm quả, lớp lớp không cùng tột, dung thông nhau, ảnh hưởng lẫn nhau mà có. Mỗi pháp, trong vũ trụ không thể tồn tại riêng rẽ, biệt lập mà tự có được. Cái này có là nhờ cái kia, cái kia có là nhờ cái này. Cái này và cái kia tương quan, tương duyên, lớp lớp không cùng tột, cho nên gọi là ''vô tận duyên khởi'' hay ''trùng trùng duyên khởi''.
V́ là trùng trùng duyên nhau, nên một là hết thảy, hết thảy là một, mọi sự vật trong vũ trụ đều dung thông nhau. Và do đó, trong kinh Hoa-Nghiêm đă nêu lên pháp môn ''sự sự vô ngại pháp giới''.
Để hiểu rơ nghĩa lư của pháp môn này, chúng tạnh hăy đi theo pháp quy nạp gồm có 4 giai đoạn sau đây, cũng gọi là 4 pháp giới:
1.- Sự pháp giới: Sự là nói về các h́nh tướng sai biệt các pháp trong vũ trụ, trong vũ trụ, các pháp đều có giới hạn rơ ràng như nước lạnh, nước đá, nước sôi, hới nước, đều có tướng trạng khác nhau. Đó là đứng về sự mà quan sát vũ trụ vạn hữu hay nói theo danh từ đạo Phật là "Sự pháp-giới ".
2.- Lư pháp-giới: Lư là nói về các phần bên trong, vô h́nh của sự vật. Đây tức là lư tánh b́mh đẳng, chổ nương tựa cho tất cả sự tướng; lư dung thông cho khắp tất cả, nước lạnh, nước đá, hới nước, tuy tướng trạng khác nhau, nhưng thể tánh vẩn là một (nghĩa là gồm H2+O). vũ trụ vạn hữu không chỉ có phần sự tương mà c̣n phần lư tánh nữa. Đó tức là "Lư pháp-giới".
3.- Lư sự vô ngại pháp-giới: Như trên chúng tạnh đă thấy, mỗi pháp đều có Sự và Lư do nơi Sự mà rơ, sự nương vào Lư mà thành. Lư và Sự dung thông, như nước tức là sóng, sóng tức là nước. Lư, Sự trong pháp-giới cũng dung thông, vô ngại. Đó là lư nghĩa của "Lư, Sự vô ngại pháp-giới ".
4.- Sự vô ngại pháp-giới: Trong pháp-giới, có hằng hà sang số sự vật, h́nh tướng tuy khác nhau, giới hạn tuy bất đồng nhưng lư tánh dung thông b́nh đẳng, không có phân chia ngăn cách. Nhờ lư, mà sự sự được dung thông vô ngại. Như các vật dụng bằng điện, nào quạt điện, đèn điện, máy lạnh, ủi điện, ḷ xo .v.v...tuy mỗi vật đều có h́nh dáng, công dụng sai, nhưng đều thông nhau qua luồng điện chi phối lảnh nhau, ảnh hưởng qua lại. Một thí dụ khác: nhiều hồ chứa nước, h́nh dáng, rộng hẹp khác nhau, nhưng ăn thông với nhau bằng những ống nước, do đó sự đày vơi, nhớp sạch của một hồ này đều liên quan mật thiết đến tất cả các hồ khác.
Trên đây là những thí dụ vô cùng thô hiển, cốt để gợi lên một ư niệm về "Sự sự vô ngại Pháp-giới " thôi, chứ không đúng hẳn. Trong hai thí dụ trên, chúng ta thấy những vật dụng điện khí hay những hồ nước để h́nh cung cho Sự Sự trong pháp giới; và lấy những luồng điện hay luồng nước để h́nh dung cho Lư của pháp-giới; thí dụ như thế, người tạnh sẽ tưởng rằng Sự và Lư là hai loại khác nhau, có thể phân tách ra được. Nhưng thật ra Lư và Sự không thể phân tách ra được: trong Sự có Lư, trong Lư có Sự. Sự ,Lư chẳng qua là hai phương diên của một vấn đề vô cùng tế nhị, mà lư trí của chúng ta đă phân tách ra để tạm nghiên cứu đó thôi.
Để tóm tắt ư nghĩa của 4 pháp-giới này, chúng tôi xin nói một cách giản dị như sau:
Pháp-giới gồm có triệu sự vật khác nhau, như A, B, C ...(Sự pháp-giới ).
Trong mỗi sự vật đều có lư tánh b́nh đẳng, mà chúng tôi h́nh dung là L (lư pháp-giới).
Lư tánh b́nh đẳng ấy dung thông với tất cả mọi sự vật, như A=L; B=L; C =L. (Lư, Sự vô ngại pháp-giới).
Nhờ lư tánh dung thông với mọi sự vật, mà mọi sự vật trong vũ trụ trở thành dung thông nhau, vô ngại đối với nhau, như A =C ...(Sự sự vô ngại pháp-giới).
Sáu Tướng Và 10 Lư Huyền diệu Của các Pháp
Trong pháp-giới, sở dỉ Sự sự được vô ngại, dung thông là đều do các pháp có đủ ''sáu tướng'' và "mười lư huyền diệu" sau đây:
Sáu Tướng Viên Dung
Dựa theo bộ kinh Hoa-Nghiêm, Ngài Bồ Tát Thế Thân đă làm ra bộ "Thập địa luận" để giải thích nghĩa lư của sáu tướng (Lục tướng). Sáu tướng này được gọi là Viên-dung, v́ nó có những đức tính viên mản, dung-thông vô-ngại. Sáu tướng của sự vật trong vũ trụ ấy là:
1.- Tổng tướng: tổng tướng là cái tướng bao trùm tất cả, tổng cộng tất cả các tướng sai biệt. Như khi tạnh nói đến cái nhà, là gồm tất cả cột-kèo, tường mái, đá, gạch ...vậy cái nhà tức là tổng tướng.
2.- Biệt tướng: biệt tướng là nói các tướng riêng biệt; nhiều biệt tướng cộng lại thành tổng tướng. Như các biệt tướng trong cái nhà là: cột, kèo, mái, tường, gạch ...Đă có Tổng tức là phải có Biệt; nếu không có biệt th́ cũng không thể lấy cái ǵ mà gọi là tổng.
3.- Đồng tướng: Đồng tướng là cái tướng chung cùng, dung ḥa với nhau, không ngăn ngại nhau, không trái chống nhau. Như kèo, cột, tường, mái, tuy khác nhau, nhưng không ngăn ngại nhau mà vẩn đồng hướng chung về một cái nhà.
4.- Dị-tướng: Dị-tướng là các tướng riêng biệt, cái này, cái kia, h́nh tướng không giống nhau, mặc dù vẫn cùng nhau dung ḥa để gánh vác một nhiệm vụ chung; như cột, kèo, tường , mái trong một cái nhà, không cái nào giống cái nào, dị tướng không phải là biệt tướng, cũng như đồng tướng không phải là tổng tướng.
Như một trăm đồng bạc là tổng tướng. Tổng tướng này là tổng cộng của các tờ bạc: một tờ 50 đồng, hai tờ 20 đồng, một tờ 10 đồng (50+40+10=100). Những tờ giấy bạc 50, 20,10 là biệt tướng. Những tờ giáy bạc này to, nhỏ, h́nh ảnh, màu sắc khác nhau, là dị tướng. Mặc dù h́nh tướng khác nhau, nhưng cũng là những tờ bạc cả, tánh chất "bạc" là đồng tướng.
5.- Thành tướng: Thành-tướng là tướng thành tựu. Sự chung cùng đễ thành ra một cái ǵ, đó là thành-tướng. Như cái nhà là sự thành tựu của các cái cột, kèo, tường, mái ...vậy cái nhà, đứng về phương diện công dụng đễ ở, là thành tướng của các cột, kèo, tường, mái...nếu lấy thí dụ 100 đồng, th́ số tiền này là thành tướng của những tờ 50 đồng, 20 đồng và 10 đồng. Nhờ sự kết họp của những số tiền này mà có được số bạc 100 đễ mau được một vật ǵ đó, như thế là thành tướng.
6.- Hoại tướng: Hoại tướng là cái tướng độc lập của các pháp. Như cột, kèo, tường, mái trong khi hợp tác với nhau, đễ thành cái nhà, th́ vẫn giữ cái địa vị riêng của nó là cột, kèo, tường, mái chứ không phải v́ thành cái nhà mà chúng nó không con là cột, kèo, tường, mái nữa. Cũng như trong khi hợp thành số bạc 100 đồng, các tờ giấy bạc 50, 20, 10 đồng vẫn là những tờ giấy bạc 50, 20, 10 đồng vẫw giữ cái giá trị riêng của mổi thứ.
Sáu tướng này phân ra làm ba đối, gọi là "Tam đối lục tướng".
-Tổng, Biệt cùng đối nhau thuộc về Thể.
- Đồng, Dị cùng đối nhau thuộc về Tướng.
- Thành, Hoại cùng đối nhau thuộc về Dụng.
Nếu chúng tạnh lấy con sư tử bằng vàng làm ví dụ th́ toàn thể thanh h́nh của nó là tổng tướng; mỗi bộ phận riêng lẽ như tai, mắt, mũi lưỡi là biệt tướng; chất vàng của nó là đồng tướng; mỗi bộ phận có h́nh dáng riêng khác là dị tướng; mỗi bộ phận cộng tác ḥa hiệp với nhau để h́mh thành một con sư tử là Thành tướng; nhưng mỗi bộ phận đều có phạm vi riêng biệt, tự lập của nó là Hoại Tướng.
 |