Gặp khi mất mát

[VoThuc]

Mục sư Đoàn Hưng Linh

Đời sống đầy những mất mát. Bạn có giật mình khi nhớ rằng không có gì xung quanh chúng ta là vĩnh viễn không?

Bạn có thể mất mát nhà cửa, tiền bạc, mất công ăn việc làm, mất sức khoẻ, mất người phối ngẫu. Có yêu quí người thân đến đâu, bạn cũng không thể tránh cảnh sinh tử chia lìa. Người tốt đến bao nhiêu cũng gặp mất mát: “Chúng ta ra đời chẳng hề đem gì theo, chúng ta qua đời cũng chẳng đem gì đi được.” (i)

Những mất mát lớn và bất ngờ có thể đem lại khủng hoảng cho đời sống một người và gia đình, người thân của họ. Có người không thiết sống nữa khi bị hụt mất quá sâu đậm. Có người trở nên quẫn trí. Làm gì trong hoàn cảnh này đây?

Bốn điều cần biết khi mất mát

1. Biết buồn

Đừng phủ nhận đau buồn. Đừng dồn nén những đau buồn của mình. Đừng nhận nó xuống, làm như không có: “đâu có gì đâu, đâu có sao đâu!” Làm như vậy sẽ khiến bạn nhiều năm sau vẫn nghẹn cứng ở trong lòng. Những mất mát tài sản nhiều năm trước, những đổ vỡ tình cảm thời xa xưa, vẫn có thể làm tê liệt tấm lòng của một người suốt cuộc đời.

Than khóc là việc tự nhiên. Trong tang chế mà không buồn mới là bất thường. Than khóc không đồng nghĩa với tuyệt vọng. Chúa Giê su đã từng khóc trước cảnh chia lìa của tang quyến Laxarơ, một người bạn của Ngài. Thánh Vịnh ghi lại biết bao bài ai ca thốt lên trong đau buồn nhưng đầy đức tin.

Biết buồn cũng là cách để thấy rõ hơn thực tế phù du của cuộc đời: “Vậy, ích chi cho người lao khổ, cực lòng mà làm việc ở dưới mặt trời? Vì các ngày người chỉ là đau đớn, công lao người thành ra buồn rầu;” (ii)

Biết buồn giúp chúng ta thấm hơn những khó hiểu của cuộc đời: "Còn một điều vô nghĩa khác thường xảy ra trong đời: có những người thiện chịu số phận của người ác, lại có những người ác được hưởng số phận của người thiện." (iii)

Đau buồn này giúp chúng ta không đặt quá nhiều kỳ vọng mình vào tài sản, vào vật ngoại thân, vào khen chê của dư luận.

Biết buồn lại là cách chúng ta cảm thông với thân phận làm người của tha nhân, của dân tộc.

“Các người ấy nói với tôi rằng: Những kẻ bị bắt làm phu tù còn sót ở lại trong tỉnh, bị tai nạn và sỉ nhục lắm; còn vách thành của Giê-ru-sa-lem thì hư nát và các cửa nó đã bị lửa cháy.
Khi tôi nghe các lời ấy, bèn ngồi mà khóc, cư tang mấy ngày; tôi cữ ăn và cầu nguyện Đức Chúa của các từng trời...” (iv)

Cuộc đời biết phục vụ thường bắt đầu với việc thấu cảm những đau buồn của những người chung quanh, của dân tộc. Với những biến cố không vui của gia đình, hay của bè bạn, hay của đất nước hay của thế giới, chúng ta nên dành thì giờ hoà với nỗi đau buồn, chớ đừng chỉ phân tích đúng sai hay trách móc hay tính chuyện phe phái mà thôi.

Nếu còn những điều uất nghẹn trong lòng mà chưa có dịp giải toả, chúng ta hãy dành một thì giờ riêng biệt nào đó để dâng trình cho Thượng Đế.

Gặp khi mất mát, bạn và tôi cần biết buồn đúng cách, và thứ nhì, cần biết bạn hữu.


2. Biết bạn

"Hai người hơn một... Nếu một người ngã, có người kia đỡ.” (v)

Điều này khó khi chúng ta gặp mất mát vì khuynh hướng của nhiều người khi buồn khổ là muốn tránh xa những người khác. Họ thường muốn núp trong thế giới riêng của mình, và thường nói "Tôi không muốn gặp ai hết, không muốn tiếp xúc với ai hết." Nhưng chính ra lúc đó chúng ta cần người khác hơn lúc nào hết.

Khi mất mát, chẳng những chúng ta cần sự nâng đỡ của người khác, mà còn cần sự bình tĩnh của người ngoài cuộc. Khi mất mát, chúng ta không thấy rộng mà thường cứ lẩn quẩn với chuyện buồn nên chúng ta cần người khác để thấy rõ hơn.

Nói ra sợ người ngoài chê cười hay thương hại là một cản trở không nhỏ của nhiều người. Lại có người khi gặp những mất mát thì ngại gặp người khác vì sợ sẽ đem lại xui xẻo cho họ.

Một cộng đồng đức tin có thể vượt qua cản trở đó để an ủi lẫn nhau: “Lại, trong các chi thể, khi có một cái nào chịu đau đớn, thì các cái khác đều cùng chịu.” (vi)

Trong nỗi đau của mất mát, chúng ta có thể phát triển khả năng cảm thông với những người mất mát khác. Tình nhân ái xuất phát từ sự cảm thông này: “Hãy nhớ những kẻ mắc vòng xiềng xích, như mình cùng phải xiềng xích với họ, lại cũng hãy nhớ những kẻ bị ngược đãi, vì mình cũng có thân thể giống như họ.” (vii)

[VoThuc]

3. Biết buông

Níu kéo mãi điều đã mất là điều vô vọng và ảnh hưởng tai hại đến đời sống chúng ta. Chúng ta có thể buồn khi mất mát, nhưng chúng ta không cần đau buồn mãi, không nên để cho lòng trở nên cay đắng. Cay đắng tác hại đến tinh thần, sức khoẻ. Cay đắng không giúp gì cho người mất mát mà chỉ thêm gánh nặng.

Khi mất mát chúng ta dễ trách móc mình, trách móc người khác, trách móc hoàn cảnh, trách móc Thượng Đế. Đây là khuynh hướng lầm lạc của con người xưa nay: khi có chuyện hay đẹp xảy ra cho đời sống thì chúng ta nghĩ là nhờ mình, nhờ tôi khéo léo, hiểu biết, tài giỏi. Nhưng khi có chuyện không hay xảy ra thì chúng ta bắt đầu than trách ngay.

Thế nhưng làm sao chúng ta không trở nên cay đắng?

Bằng cách chấp nhận chuyện không thể thay đổi được và tập trung vào những chuyện còn lại hơn là chuyện đã mất.

Bạn có quen với “lời cầu nguyện thanh thản”[i] chưa? Lời cầu nguyện trong phần đầu của bài đó như thế này:

God grant me the serenity

To accept the things I cannot change;

Courage to change the things I can;

And wisdom to know the difference.

Tạm dịch:

Lạy Thượng đế xin ban cho con lòng thanh thản

để chấp nhận những điều con không thể đổi thay;

xin cho con can trường để thay đổi điều có thể được

và xin cho con sự sáng suốt để phân biệt cả hai.

Đối với việc mất mát tiền đầu tư, tiền để dành về hưu, mất mát nhà cửa, những mất mát đó chưa là tận cùng.

"Chúa Giê xu phán: ...'vì đời sống con người không cốt tại của cải dư dật đâu."[ii] Có khi qua chính những mất mát lớn mà chúng ta khám phá được ý nghĩa thật, mục đích thật của đời sống. Chúng ta sẽ không phải đầu tắt mặt tối để chỉ làm ra thật nhiều tài sản như để bù đắp lại những mất mát khác.

"Chúng ta chẳng tập trung vào những điều thấy được, nhưng chú tâm vào những điều không thấy được; vì điều thấy được chỉ là tạm thời, còn điều không thấy được là trường tồn, bất diệt."[iii]

Bạn mất mát những gì? Bạn còn lại những gì? Nếu còn đủ sức khỏe và có mặt tại nơi đây, chúng ta đã còn quá nhiều điều so với biết bao người trên thế giới này. Chúng ta đang ở một nơi dồi dào cơ hội.…

Vậy thì chúng ta tự nhắn nhủ lòng mình đừng nản lòng, cũng đừng cay đắng. Hãy biết ơn về những điều bạn đang còn. Lòng biết ơn là phương thuốc hay trị rễ đắng trong lòng.

4. Biết biện biệt

Người ta kể lại một phản ứng đặc biệt của thổ dân của một số đảo nhỏ vùng Nam Thái Bình Dương nơi có nhiều sóng gió nỗi lên vào mùa giông bão. Lúc bão táp ập vào nơi họ sống thì họ chạy ra khỏi tài sản của mình là những căn nhà tranh ọp ẹp và lấy dây thừng cột mình vào những cây dừa vững giữa đảo. Thường thì nhà cửa bị cuốn trôi hết nhưng họ vượt qua được hiểm nghèo rồi xây dựng lại.

Nhận biết giới hạn của mình, nhận biết đâu là nơi vững bền sẽ giúp bạn và tôi trong khi gặp những mất mát của cuộc sống, sẽ là bí quyết đem lại sự thoả nguyện và sức mạnh. Một thánh nhân thuở xưa đã viết: "Tôi đã học được bí quyết này: ở đâu và lúc nào... tôi vẫn luôn vui thoả. Tôi đủ sức làm mọi việc nhờ năng lực Thượng đế ban cho."

Vị thánh nhân này bảo ông “học” bí quyết này. Không phải tự động chúng ta có thể có được. Chúng ta cần học qua những mất mát lớn nhỏ của mình.

Mất mát có thể là cơ hội để bạn khám phá như các thánh nhân trước đây: "Hoạn nạn đã xảy ra cho chúng tôi thật nặng nề, quá sức chịu đựng, đến nỗi chúng tôi không còn chút hy vọng sống sót nào nữa... để không còn tin cậy nơi chính mình, nhưng nương cậy nơi Đức Chúa Trời."[iv]

Mất mát dạy chúng ta về cái tạm và cái bền. Học buông đi những điều tạm bợ và nương cậy nơi nguồn bền vững: Nguồn sống và nguồn sức của chúng ta đến từ Thượng Đế.

Con người đã xa cách Đức Chúa Trời từ lâu và Chúa Cứu Thế Giê su đã giáng trần để nối kết trở lại mối liên hệ đó. Ngài bày tỏ cho con người rằng Đức Chúa Trời không phải là một ông thần khó tánh tùy tiện bắt phạt con người. Ngài là đấng yêu thương muốn cứu vớt con người lạc mất trở lại với cội nguồn.

Neo vào Ngài, bạn sẽ có nơi nương náu vững an, giữa những sóng gió xô đẩy. Kinh thánh khẳng định:

"Ai có thể phân cách chúng ta khỏi tình yêu thương của Chúa Cứu thế? Phải chăng hoạn nạn, gian khổ, khủng bố, đói khát, trần truồng, nguy hiểm hay chết chóc? ... Tôi biết chắc chắn không có một điều nào có thể ngăn cách chúng ta với tình yêu thương của Thượng Đế. Dù cái chết hay cuộc sống, dù thiên sứ hay ác quỷ, dù tình hình hiện tại hay biến chuyển tương lai, dù quyền lực uy vũ, dù trời cao, dù vực thẳm, dù bất cứ vật gì trong vũ trụ - cũng chẳng bao giờ phân cách nổi chúng ta với tình yêu thương của Thượng Đế đã thể hiện nơi Chúa Cứu thế Giê xu, Chúa chúng ta."[v]

Bạn có biết rằng bạn có thể nối kết mình vào chính Thượng đế bác ái qua Chúa Cứu thế không? Điều này có thể bắt đầu qua lời cầu nguyện: “Lạy Thượng đế, con muốn nương dựa vào Ngài hơn là điều gì khác. Xin nối kết con với Ngài qua Chúa Cứu Thế.”

Trong mối liên hệ vững an đó, bạn có thể buồn về những mất mát, có thể tìm thấy những người bạn thật, có thể buông đi những vật ngoại thân, và kết nối với Nguồn Sống vĩnh hằng. Ngài sẽ giúp bạn làm lại mới: “Vậy nếu ai ở trong Đấng Cứu-thế, thì ấy là người được dựng nên mới. Mọi sự cũ đã qua đi; nầy, mọi sự đều trở nên mới.”[vi]