Mê Tín, Dị Đoan

[BaoKiem]

Tôi không hiểu hai chữ mê tín và dị đoan nó khác nhau ra làm sao và như thế nào? Lúc nào thì phải nói là mê tín, lúc nào thì phải dùng chữ dị đoan. Theo cái đầu óc u u mê mê của tôi thì tôi cho là mê tín hay dị đoan có cùng một nghĩa, có thể dùng thay đổi cho nhau, nhân tâm tùy thích.

Đôi khi người ta dùng cả hai một lượt cho chắc ăn: chuyện mê tín dị đoan, hay là người gì mà mê tín dị đoan quá thể. Có người lười, mà lại hà tiện chữ nghĩa như tôi đây thì, một là dùng chữ này hay chữ kia cũng thế. Dùng chi một lúc cả hai cho nó phí của trời.

Tuy không biết hai từ đó có ý nghĩa gì khác nhau không, nhưng nói chung chung thì tôi hiểu, người dị đoan là người tin những sự mê tín, người mê tín là người tin những điều dị đoan. Tôi nghĩ khi cụ nào muốn làm tự điển tôi biếu free cái định nghĩa trên đây cho nó tiện lợi và giúp đời. Nghĩa là giúp những người hay chữ lỏng như tôi, khỏi phải thắc mắc tìm hiểu làm gì cho mất thì giờ quí báu.

Đại khái mê tín dị đoan là tin ma, sợ quỉ, tin những điềm gở điềm lành của những người nhát gan, thỏ đế. Họ đặt ra một số những chuyện hoang đường rồi tin là có thật. Có những sự kiện lưu truyền lại từ đời xửa đời xưa, một số người ngày nay vẫn còn tin và sợ. Chẳng hạn sợ nhện sa trước mặt, nhện trắng thì còn ô kê vì sẽ mang lại tin vui, nhện đen thì sẽ có tin buồn. Người Pháp cũng tin cái sự nhện sa, nhưng họ không tin màu sắc của con nhện mà lại tin vào cái thời gian nó sa xuống trước mặt mình: buổi sáng là tin buồn, buổi chiều là một hy vọng: Matin chagrin, soir despoir. Theo tôi chẳng qua họ nói thế cho nó vần, chứ mà nói matin d'espoir, soir chagrin thì chẳng phải là người văn chương chữ nghĩa, nghe cũng như chửi vào lỗ tai. Người Việt mình tin rằng máy mắt cũng là một điều báo trước: máy mắt tay phải - đối với đàn bà- là sẽ có tin vui, máy mắt tay trái sẽ có chuyện bực mình. Đàn ông thì ngược lại. Đàn ông tay trái, đàn bà tay phải. Ở nhà quê, nếu có con chim chèo bẻo - còn được gọi là chim khách- kêu trước cửa, tức là ngày hôm ấy, hay vài ngày sau nhà sẽ có khách. Nếu trong nhà có người bệnh lâu ngày, mà có chim cú đậu trên cây trước cửa, kêu hót um xùm, là điềm gở, có nghĩa là người bệnh sắp ra đi không mang vali về với tổ tiên. Cho nên trong kho tàng văn chương bình dân mới có câu : dòm như cú dòm nhà bệnh. Chim cú bị coi là một loại chim ma quỉ. Nhưng người Tây phương lại coi chim cú là biểu tượng của sự khôn ngoan, học thức, còn con dơi mới là tay sai của Thần Chết. Mèo đen cũng không được ưa chuộng vì rất có thể là hiện thân của ma quỉ. Ban đêm mà chó tru lên từng hồi, hay là sủa tiếng một, được hiểu là có ma quỉ đang đi ngang qua nhà, vì thế trong chữ nghĩa bình dân mới có câu “cắm cẳn như chó cắn ma” để tả cung cách những người ăn nói không nhẹ nhàng êm ái.

Người Việt Nam sợ nhất là ra ngõ gặp gái. Khi đi công chuyện làm ăn, ra đến đường mà người đầu tiên nhìn thấy là một người đàn bà, thì nên đi trở vào, đợi một lúc khác rồi hãy đi ra, may ra cái người xúi quẩy đó đã đi xa rồi. Trái lại, khi bước ra đường mà lại trông chừng thấy một văn nhân, tức là chưa cần ra quân đã đại thắng. Mã đáo công thành. Ngày xưa hồi tôi còn đi học, mỗi lần đi thi, mẹ tôi sai chị vú ra ngoài đường đứng trước, khi thấy đàn ông đi qua sẽ lên tiếng gọi để tôi ở trong nhà, thong thả gót sen, bước ra cửa đúng lúc người đàn ông đó đi tới. Có lẽ nhờ thế mà lần nào đi thi tôi cũng đậu. Có tin có lành chứ! Còn thì các cụ đã bảo ra ngõ gặp gái, đi pi pi cũng không xong. Cứ cãi bướng, mà đi, thì có khi đang mắc bệnh tiểu đường lại bị cảnh sát bắt bỏ bóp.

Thế rồi lại còn cái vụ kiêng ngày, kiêng giờ. Khi ở Việt Nam tất cả mọi người đều khổ sở, mắc nợ cái chuyện xem ngày, xem giờ này rồi. Bây giờ sang Mỹ cũng không thoát chỉ vì các ông bà chủ chợ, chiều ý khách hàng, cho nên năm nào cũng in lịch Tam Tông Miếu để làm quà Tết tặng thân chủ. Năm nào tôi cũng phải nói lót với mấy bà mấy cô bấm máy quen, nhờ giữ hộ một tấm lịch này. Lịch này là một thứ lịch ngày, trên đó in đủ thứ ngày tốt, giờ tốt, để tùy tuổi từng người mà chọn lựa. Ngày thì kể theo nhiều thứ lắm, ngày theo con giáp, nghĩa là theo tuổi con người. Rồi lại còn ngày chẵn, ngày lẻ, ngày tốt, ngày xấu. Người tuổi nào nên kiêng ngày đó, tuổi Tuất không nên làm việc gì quan trọng trong ngày Tuất cả. Rồi lại còn phải kiêng ngày xung, ngày nguyệt tận là ngày 14 và 30 mỗi tháng. Ngoài ra lại còn một thứ cần phải chú ý tới là cái Trực của mỗi ngày. Có nhiều loại Trực lắm, chẳng hạn như trực thành, trực mãn, trực thu, trực khai, là những trực tốt, làm việc gì cũng xuông sẻ. Còn những trực khác như trực bế, trực phá, là xấu dữ, còn trực kiến, trực bình thì trung dung, chẳng tốt mà cũng chẳng xấu.

Bây giờ, nếu làm việc gì cũng cần phải xem ngày, hội đủ tất cả mọi chi tiết tốt thì chắc là chẳng ngày nào có thể bắt tay vào việc được cả. Vì ngày nào thì cũng được cái này hỏng cái kia, chi bằng nằm nhà cho chắc ăn, khỏi phải lo sợ mọi điều. Nói cho ngay, hiện nay cái vụ xem ngày đã bỏ bớt đi nhiều rồi, vì những người lớn lên ở hải ngoại không còn biết đến những cái chuyện lôi thôi, lẩm cẩm về ngày về tuổi nữa, cho nên làm đám cưới cũng còn phải phiên phiến. Ngay trong cái lứa tuổi của tôi, một số các bạn tôi cũng chẳng biết đến mấy cái thứ rắc rối này. Chẳng qua tôi còn nhớ vì có một thời, cái thời sau 75, ông Xã Xệ đi nghỉ mát tại Chí Hòa, tôi chẳng có việc gì làm nên nghiên cứu tử vi, cho nên tôi còn nhớ thôi. Chẳng dám khoe tài, nói phét chứ tôi có thể đấu tử vi với ông Vũ Tài Lục lắm ạ. Vì sách của ông tôi đọc hầu như thuộc lòng, mấy cái vụ Tuần Triệt, rồi nào thì là mệnh vô chính diệu đắc tam không, rồi thì tử phủ vũ tướng, sát phá tham vân vân. Tôi có thể nói như thày bói. Nếu bạn tin tài nói dóc của tôi, bạn đưa ngày sinh tháng đẻ cho tôi, tôi sẽ chấm cho bạn một lá số, bằng sách nhé, chứ không phải bằng computer đâu, rồi tôi đoán vận hạn cho bạn, trúng thì trả tiền mà trật thì cũng trả tiền gọi là lấy thảo. Ấy số bạn thì tôi xem được, còn số tôi thì tôi lại để cho ruồi nó bu! Chẳng biết làm ăn gì cho khá cả.

Người ta cứ tưởng rằng dân Á Đông, có một nền văn minh năm bẩy ngàn năm cho nên mới mê tín dị đoan, mới tin điềm lành điềm gở, thế mà dân Tây phương cũng có những điều tin không giải thích nổi. Chẳng hạn như người ta kiêng không đi qua dưới cái thang bắc tựa vào tường, người ta sợ không dám để cái dù mở ở trong nhà. Người ta kiêng không cho nhau dao kéo - cái này thì hình như người mình cũng kiêng - sợ sẽ cắt đứt tình nghĩa, bạn bè. Nhìn thấy một đồng penny rớt dưới đất, nếu mặt phải ngửa lên trời thì mới lụm, còn mặt trái ngửa lên thì không lụm. Head up mới là lucky penny, còn tail up thì xui lắm. Người Tây phương sợ con dơi vì coi nó là hiện thân của ma cà rồng hút máu người. Để trị ma cà rồng thì phải treo tỏi ngoài cửa. Có phải vì thế mà trong bếp nhà Tây nào cũng có một bó tỏi treo lủng lẳng trên tường? Ngoài ra còn một thứ người Tây phương sợ nhất là ngày thứ sáu 13. Ngày này là ngày của ma quỉ, cho nên không bao giờ nên làm gì trong ngày này cả. Và những người mê tín dị đoan, sống trong phập phồng, lo âu sợ hãi suốt từ sáng đến nửa đêm mới thở hắt ra, coi như qua cầu thoát nạn. Có một số người lại coi ngày thứ sáu 13 là một ngày đặc biệt, cho nên người ta hay mua xổ số hay đánh bạc vào ngày này vì tin rằng sẽ có cơ trúng lớn. Người phương Tây ghét ngày thứ sáu 13 vì ngày đó là ngày Chúa Cứu Thế bị quân dữ bắt và giết trên cây thập giá.

Vừa tuần qua, mới có một ngày thứ sáu 13. Đám bạn của chúng tôi cũng chung tiền mua xổ số, mà có thấy trúng nắng, trúng gió gì đâu? Ở bên Roumania có một anh chàng mê tín dị đoan tới cùng cực, anh sợ cái ngày xui xẻo này, nên anh đã điện thoại vào sở xin phép ông chủ cho anh nghỉ, vì anh có cảm tưởng rằng ngày hôm ấy là một ngày rất xấu đối với tuổi anh. Ông chủ là người thông cảm và nhân nghĩa nên đồng ý cho anh nghỉ ở nhà cho yên trí. Anh ở nhà, nhưng anh vẫn không thoát nạn. Trong khi anh đang pha cà phê thì một chú ong độc chả biết từ đâu, bay vào nhà anh, đốt anh một phát ở ống chân. Anh chết liền tại chỗ, chẳng kịp vào đến bệnh viện. Các bác sĩ tại bệnh viện nói rằng chú ong này là một loại ong rất hiếm và cực độc.

Bạn có tin rằng người ta có số không? Sống chết là do mạng số. Giả thử anh ta cứ đi làm như mọi ngày, liệu anh ta có tránh được cái chết kỳ lạ và nhanh chóng này không? Hay là nếu anh đi làm, anh cũng vẫn chết, nhưng có thể không bị ong đốt, những chết vì một tai nạn khác? Theo tôi nghĩ, số chết là chết. Tới số là chết, chẳng cần phải lý luận gì cả.

Tin cũng chết, mà không tin thì cũng vẫn đi đoong. Đã gọi là số thì chạy đâu cho thoát?