Sự sinh sản vô tính (cloning) qua nhãn quang Phật giáo

[DuyTam]

Thái Minh Trung, M.D.

Sự sinh sản vô tính (cloning) qua nhãn quang Phật giáo.
Thái Minh Trung, M.D.

Tìm hiểu về sự sinh sản vô tính.
Thông thường sinh vật trên quả địa cầu sinh sản theo kiểu hữu tính phải cần có sự giao hợp sinh lý giữa giống đực và cái. Trừ ra vi trùng có thể sinh sản theo kiểu vô tính, tự nó có thể chia ra làm 2 tế bào giống nhau như khuôn đúc. Tế bào loài người có 2 nhóm (2N) nhiễm sắc thể (chromosome), một nhóm xuất phát từ cha và nhóm kia xuất phát từ mẹ, tổng cộng có 46 nhiễm sắc thể. Ở buồng trứng và tinh hoàn, tế bào 2N được phân chia ra làm hai thành tế bào noãn cầu hay tinh trùng. Mỗi tế bào noãn cầu và tinh trùng có 1N nhiễm sắc thể. Khi chúng kết hợp lại thì tạo thành tế bào đầu tiên của bào thai có 2N nhiễm sắc thể. Tế bào này đòi hỏi phải có những điều kiện thuận tiện trong tử cung như hormone Estrogen và rất nhiều yếu tố khác nửa để có thể tự nhân lên và biến hóa thành các bộ phận cơ thể và lớn lên thành thai nhi (fetus).

Làm sao có được sự sinh sản vô tính ở tế bào động vật cao cấp?
Các nhà bác học có thể tạo ra được con trừu đặt tên là Dolly qua kiểu sinh sản vô tính, còn gọi là cloning. Dưới kính hiển vi, họ có phương pháp lấy nhân (nucleus) của tế bào bình thường chứa 2N nhiễm sắc thể của con trừu tạm đặt tên là “trước Dolly” (hay con trừu donor = cho nhiễm sắc thể). Sau đó họ lấy tế bào đầu tiên của bào thai có 2N nhiễm sắc thể, họ bỏ cái nhân của tế bào này và thay thế bằng cái nhân của con trừu “trước Dolly”. Họ cấy tế bào này lại trong tử cung của con trừu cái đang ở tình trạng thụ thai. Tế bào phát triển thành con trừu đầu tiên được sanh ra bằng phương pháp vô tính, đó là Dolly có bộ nhiễm sắc thể y chang như con trừu “trước Dolly”. Tuy nhiên sự sinh sản như vậy chưa được hoàn hảo lắm vì thế hệ sau dễ bị bịnh tật.

Ta có nên sinh sản theo kiểu này hay không?
Ðây là một câu hỏi rất phức tạp mà hiện nay chưa có câu trả lời nhất định. Giấc mơ của con người là sống mãi mãi bằng cách chống lại lão, bịnh và tử. Nếu thân mình chết, mình có thể làm cái thân mới để sống thì thích biết mấy. Sở dĩ con người lập ra dòng họ là có ước mơ truyền mình cho đời sau để mình không bao giờ mất. Tuy nhiên sự việc không đơn giản như vậy khi ta hiểu Phật pháp và thuyết nhân duyên.

Giả sử ta có thể làm được một thân thể như khuôn đúc đi nửa nhưng cái điều kiện chung quanh thân ta lúc nó sanh trưởng sẽ không bao giơ lập lại được. Như những điều kiện sinh hóa trong tử cung, những điều kiện gia đình và xã hội chẳng hạn. Vì thế không có gì bảo đảm rằng ta sẽ có cái thân và tánh tình y như khuôn đúc được vì những yếu tố duyên khởi rất phức tạp và không bao giờ lập lại được. Thí dụ ta có copy của nhiều tế bào thai y như khuôn đúc, khi ta cấy vào tử cung những người mẹ khác nhau, vào những thời điểm khác nhau, thì cái thân kết quả sẽ không thể nào giống như khuôn đúc được. Thí dụ có người mẹ mạnh khỏe, có người mẹ bị căng thẳng cho nên bào thai sẽ bị ảnh hưởng tốt hay xấu tùy môi trường sinh hóa nó phát triển trong đó. Khi dứa trẻ sanh ra ở thời điểm loạn ly hay thanh bình, sức khỏe và tánh tình bị hoàn cảnh ảnh hưởng lây.

Nói tóm lại, dù khoa học có tiến bộ cách mấy đi nửa, ta vẫn không thể nào đi ngược lại luật nhân-duyên-quả và luật vô thường. Ta không thể nào thống chế được hoàn cảnh chung quanh ta. Hoàn cảnh đó lúc nào cũng bị luật vô thường chi phối. Khi ta vướng vào thế giới của sắc thì mãi mãi không thoát được luật vô thường tác động lên không gian và thời gian. Ở thế giới vật chất không bao giờ ta trở lại được cái không gian và thời gian của quá khứ và diễn quá khứ lại trong hiện tại được. Sự thay đổi không ngừng của thời gian và không gian ảnh hưởng nặng nề lên yếu tố duyên. Duyên là những điều kiện thuận lợi hay bất thuận cho quả hình thành. Khi cái duyên không lập lại được thì cái quả sẽ không hoàn toàn như ý muốn được. Người hy vọng vào sinh sản vô tính để cho cái ngã của mình được lưu truyền một cách không thay đổi theo thời gian là một ảo tưởng.

Sự hữu ích của cloning là các nhà khoa học dùng phương pháp này để cấy tế bào nguyên thủy chưa phân hóa (stem cells). Những tế bào này có triển vọng dùng để chửa những bịnh hiểm nghèo như ung thư bạch huyết cầu (leukemia) và những loại ung thư khác, bịnh rung tay chân Parkinson, bịnh tai biến mạch máu não và bịnh tiểu đường cần Insulin. Họ hy vọng trong tương lai có thể dùng stem cells để làm ra những cơ quan như thận và gan để thay cho những người bịnh suy thận hay chay gan. Trong tương lai, người ta còn có thể dùng stem cells để chế tạo thức ăn. Các nhà sinh vật học có thể làm ra các loại thịt bò hay thịt gà một cách nhanh chóng trong phòng thí nghiệm. Sự tiện lợi là chúng ta có thịt một cách nhanh chóng vì không chờ đợi nuôi con thú lớn lên và giết nó chỉ để lấy thịt, còn bao nhiêu phần khác lại vứt bỏ. Với phương pháp sản xuất thịt như vậy, ta có thể đối phó với nạn đói trên thế giới.

Ở con người, việc sử dụng phương pháp cloning để tạo ra tế bào nguyên thủy (stem cells) gặp nhiều chống đối ở xã hội Âu Mỹ. Phương pháp này dùng bào thai người (embryo) để cấy stem cells và sau thu hoạch stem cells, bào thai bị hủy diệt. Vì thế, được nhiều người xem như việc phá thai trên quy mô lớn. Họ chống đối rất mạnh đều này. Xin nói rõ là bào thai chỉ là sự hình thành của một số tế bào chớ không phải là bào thai ở giai đoạn phát triển có nguyên vẹn hình hài con người. Ða số người chống đối là Công giáo. Họ tin rằng bào thai của con người do Thượng Ðế làm ra và cái tính chất người đã có từ lúc tế bào hình thành chớ không đợi khi hệ thống thần kinh phát triển và thai nhi có hình hài con người.

Tại sao ta cần sinh sản lưỡng tính?
Phương pháp sinh sản vô tính (asexual reproduction) không có gì mới trong thiên nhiên, có nhiều loại vi trùng hay thực vật dùng phương pháp này một cách tự nhiên. Phương pháp sinh sản vô tính ở loài sinh vật không xương sống còn gọi là parthogenesis. Qua hàng triệu năm tiến hóa, có lẻ thiên nhiên thấy phương pháp này không duy trì được cuộc sống một cách hữu hiệu nên mới có sinh sản lưỡng tính. Muốn sự sống của một loài (species) sinh vật được duy trì lâu dài trên quả địa cầu, ta cần sự đa dạng. Sinh sản vô tính không cung cấp được sự đa dạng đó. Khi một loài sinh vật nào đó thích nghi vào hoàn cảnh và bỗng nhiên hoàn cảnh thay đổi đột ngột thì loài đó có nguy cơ bị tuyệt chủng.

Thí dụ là khi xã hội tiến hóa, giả sử có 90% người trong xã hội đó học về các ngành điện toán và sống nhờ cậy vào các máy điện toán (computer). Chỉ có 10% dốt toán không có việc làm sống trên vỉa hè. Nhóm người này phải tự túc tìm cách sinh sống bằng tay chân. Khi bão lụt hay động đất trên quy mô lớn xảy ra trong xã hội, điện nước bị cúp thì nhóm kỹ sư kia sẽ bị thất nghiệp. Vì họ được thích nghi vào hoàn cảnh trước nên bây giờ không biết sinh sống như thế nào khi mấy cái máy điện toán không hoạt động. Lúc bấy giờ cái nhóm thiểu số sống trên vỉa hè trở thành cái nhóm sống sót một cách dễ dàng. Nhưng vì nhóm đó rất ít người nên xã hội đó dễ bị tan rả.

Với thí dụ trên, ta thấy xã hội muốn sống còn cần phải có sự đa dạng. Ta thường đề cao một nhóm người (thí dụ như trí thức) và coi thấp một nhóm người khác trong xã hội (thí dụ như lao công). Thật ra người trí thức cần người lao công quét dọn sạch sẽ văn phòng và người lao công cần người trí thức chế ra những dụng cụ giúp cho công việc anh ta nhẹ nhàng hơn. Sự sống còn của ta phải dựa trên sự đoàn kết và họp tác.

Lúc trước những nước giàu mạnh trên thế giới nghỉ rằng mình chỉ cần cái biên giới bảo vệ để sống cô lập vui vẻ trong khu vực của mình mà bất cần đến những quốc gia nghèo chung quanh. Nhưng bây giờ họ suy nghĩ khác hơn khi nhận thức rằng con người sống trên cùng một quả địa cầu. Nếu các nước giàu mạnh không giúp mấy nước nghèo thì hậu quả của nạn phá rừng hay bịnh hoạn truyền nhiễm sẽ ảnh hưởng lây đến tất cả mọi người sống trên quả địa cầu! Vì sự sống còn, cái riêng biệt cô lập của một cá nhân hay quốc gia không thể duy trì mải được. Ðây là thời điểm của sự trao đổi và họp tác vì đó là tương lai của quả địa cầu.

[DuyTam]

Sinh sản lưỡng tính và tình yêu.
Con người là loài duy nhứt ở quả đại cầu biết suy nghĩ và cuộc sống được thoát khỏi phần nào quỹ đạo của bản năng (instinct). Ta thường coi bản năng là thấp kém. Thật ra bản năng có tổ chức trật tự ở phạm vi giống nòi để duy trì sự sống cân bằng trên quả địa cầu. Thí dụ như loài cọp chỉ giết những con mồi cần thiết mà thôi, chúng không giết vì thích giết hay vì giận dữ. Chiến tranh chỉ xảy ra ở loài người. Họ giết lẫn nhau vì lý do đối lập tư tưởng. Vị trí phát triển của con người thật đáng sợ vì họ chưa hoàn toàn thoát khỏi bản năng và chưa hoàn toàn có cuộc sống trí tuệ khôn ngoan. Họ nguy hiểm như đứa trẻ giận dữ cầm được cây súng trên tay. Con cọp khi giận dữ chỉ có khả năng giết một con mồi. Con người có trí khôn phát triển vũ khí và tổ chức quân đội, khi bất đồng ý kiến có thể giết chết cả một xã hội. Thí dụ như biến cố giết người Do Thái tập thể thời Hitler và gần đây ở Campuchia thời Pol Pot.

Loài thú chỉ giao hợp để sinh sản xây dựng giống nòi. Chỉ riêng loài người, sau khi tìm được phương pháp ngừa thai, giao hợp với nhau vì tham cái cảm giác khoái lạc của cơ thể. Khi đam mê cái cảm giác đó, người ta có thể lường gạt lẫn nhau và đi vào con đường tội lỗi rất dễ dàng. Sự thành thật và quan hệ tình cảm chân thật sẽ hủy hoại dần dần. Nền tảng gia đình sẽ bị phá hủy. Trách nhiệm cha mẹ bị lơi là, mạnh ai người đó tìm cách hưởng thu trong sự giấu giếm và dối trá. Những đứa con không có người hướng dẫn một lối sống đạo đức dễ rơi vào con đường hưởng lạc như xì ke ma túy hay rượu chè. Khi cuộc sống ấm cúng gia đình không có thì những đứa trẻ sẽ dễ biến thành những thành phần xấu trong xã hội. Chúng theo gương cha mẹ sẵn sàng lường gạt người khác đem cái lợi hưởng thụ về cho mình. Rồi dần dần cuộc sống thuần vật chất sẽ lấn át cuộc sống tinh thần.

Chính vì thế cái bản năng giao hợp phải được gắng liền với tình yêu. Với sự hiện diện của tình yêu, con người sẽ vượt qua lòng ích kỷ hưởng thụ cá nhân để đón nhận người khác vào đời mình. Không có tình yêu, người ta chỉ đến với nhau qua sự hưởng thụ. Lúc đó, con người dùng người khác phái như một vật thỏa mãn nhu cầu của mình và sau đó sẽ gạt bỏ người đó ra khỏi đời mình và tìm người khác có nhiều hứa hẹn hơn. Nếu sanh con cái thì chúng sẽ không có mái ấm gia đình vì cha mẹ hết cặp với người này đến người khác, không ai chăm sóc chúng. Tình yêu là cái cầu bắt ngang thế giới vật chất với thế giới tâm linh giúp cho quan hệ nam nữ được bền vững và tạo cái cơ cấu cho con cái phát triển trong một thế giới đầm ấm. Có lẻ vì thế các tôn giáo, Phật giáo lẩn Thiên chúa giáo đều coi tà dâm là một cái tội cần tránh.

Tình yêu chúng tôi muốn đề cập ở đây không phải là cảm giác đê mê nhớ nhung khi cặp nam nữ mới gặp nhau. Tình yêu thật sự biết vượt qua hàng rào ích kỷ. Tình yêu là sự tha thứ và chấp nhận người khác vào đời mình. Ðó là bước đầu trên con đường vô ngã, có nghĩa là khi yêu thật sự, cái ngã của ta mỏng dần vì ta bớt lo cho sự hưởng thụ cá nhân và hết lòng lo lắng cho gia đình. Ta lấy niềm vui của gia đình làm niềm vui của ta. Tình yêu là bước đầu tập tễnh trên con đường từ bi.Ta yêu những đứa con bé thơ của ta và chính vì thế, khi thấy những trẻ con trên thế giới bị nghèo đói đau khổ, ta mới có sự thông cảm và muốn giúp đỡ chúng.

Thế giới sẽ ra sao khi không có tình yêu?
Xin quý đọc giả hãy tưởng tượng một hoàn cảnh khoa học giả tưởng sau đây. Nếu có một quốc gia nào đó thành công trong sự chế tạo con người qua sinh sản vô tính và có thể biến đổi gien (gene) tùy nghi để tạo ra tánh tình. Khoa học gia tạo ra đội quân những người hung dữ làm quân lính. Những người này vì được lớn lên trong trại nên không biết tình thương gia đình là gì. Họ chỉ biết thực hiện mệnh lệnh, không có khái niệm thông cảm là gì và không biết sợ là gì. Chỉ cần vài người như vậy thoát ra khỏi vòng kềm chế của quân đội, họ sẽ trở thành những kẻ sát nhân thật đáng sợ. Họ sẽ giết chết trẻ con không thương xót, họ sẽ hãm hiếp phụ nữ không phân biệt tuổi tác. Họ nguy hiểm hơn cả bôm nguyên tử vì sự tàn phá của họ không giới hạn. Trong một nháy mắt cuộc sống trên quả địa cầu trở thành địa ngục. Ðội quân tự sát còn sợ Thượng đế chớ những người kể trên không sợ ai hết và cũng không sợ chết nửa. Như thế sự tàn phá của họ sẽ rất ghê gớm và hành động họ rất kinh tõm.

Xã hội có thể tự gọi là duy tâm, duy vật, vô thần, dân chủ hay quân chủ, nhưng nếu xã hội đó không tin vào tình yêu thì trước sau gì xã hội đó cũng tan rả vì dân chúng đi sâu vào con đường tội ác. Tham nhũng, ức hiếp, thiên vị, hối lộ, trộm cắp là hậu quả của lối sống hưởng thụ vật chất đem mối lợi về cho riêng cá nhân mình. Khi dân chúng sống trong tội ác, mạnh ai nấy hưởng thụ thì cái chất keo tạo cho đất nước đứng vững sẽ không còn nửa. Người dân không do dự phân tán tài nguyên đất nước vì lợi nhuận cá nhân. Họ chỉ nghỉ cho quyền lợi tức thời mà không coi trọng quyền lợi cho thế hệ mai sau. Nếu những trường họp như vậy được nhân lên gắp bội thì sự quân bình môi sinh sẽ bị phá hủy trong một nháy mắt. Khi quả địa cầu bị tổn thương thì nó sẽ mất dần điều kiện thuận tiện cho sự sống. Hạn hán, bão lụt ngày càng tàn phá hơn vì môi sinh mất cân bằng. Rồi sẽ có một ngày loài người sẽ bị diệt chủng!

Theo chúng tôi nghĩ, vai trò tín ngưỡng của tôn giáo là do loài người đặt ra sau khi vị giáo chủ mất. Tín ngưỡng quá độ dễ dẫn đến sự mê tín hay nếu ở giới trí thức thì đóng khung tôn giáo trong giáo điều (dogma). Khi nghiên cứu các tôn giáo, ta thấy rằng mục đích thực tiễn của tôn giáo là xây dựng một cuộc sống an toàn trên thế gian. Các vị giáo chủ biết rằng loài người nếu để phát triển tự do, không có sự hướng dẫn về tâm linh, sẽ dễ đi đến chiến tranh. Chiến tranh sẽ tàn phá tài nguyên của quả địa cầu và dẫn đến sự diệt chủng của nhân loại. Tất cả những tôn giáo lớn trên thế gian đều đưa ra giáo luật để hướng dẫn một lối sống thanh bình. Phật giáo thì có ngũ giới, Thiên Chúa Giáo thì có 10 điều lệnh (10 commandments), Hồi giáo thì có Shari'ah là những diều lệ áp dụng trong cuộc sống. Nhiều người theo đạo chỉ mê tính chất xuất thế gian của tôn giáo mình. Họ quên rằng khi con người không chịu thay đổi chính mình, thế gian, nơi mình đang nương trụ sẽ không còn. Khi thế gian không còn thì làm gì có xuất thế gian?

Trái đất là thân thể chung của nhân loại
Khi ta trở về đời sống vị tha (tinh thần vô ngã), khi ta tu tập làm mỏng dần những cái tham, sân, si của cá nhân thì ta sẽ nhận thức rằng sự sống ta không giới hạn ở cái thân tứ đại nhỏ bé này. Ta sẽ không có ý muốn duy trì cái thân này qua phương pháp cloning. Ta cảm nhận rằng nhân loại bất kể màu da, tín ngưỡng hay chính trị là đồng loại, là anh em của ta. Danh từ “đồng bào” không còn hạn chế ở những người sanh ra cùng một xứ sở với ta mà áp dụng trên toàn cầu. Chúng ta là những tế bào của quả địa cầu và trái đất là thân thể chung của nhân loại. Chiến tranh là một loại bịnh của trái đất cần chữa trị. Nếu không trái đất sẽ chết và chúng ta, những tế bào nhỏ trên trái đất sẽ chết theo.

Trở lại đề tài cloning. Ðó là con dao hai lưỡi. Khi nghe đến cloning làm chúng ta nhớ lại thập niên 50 lúc sức mạnh nguyên tử được triển khai. Khai thác được sức manh nguyên tử đem đến nhiều hứa hẹn cho loài người nhưng cũng đưa đến nhiều lo âu không kém, như chiến tranh nguyên tử giữa các cường quốc. Ngay cả ngày nay, ở những nước phát triển, ngân khoản cho việc dùng phát minh nguyên tử trong y khoa ít hơn rất nhiều so với ngân khoản dùng nguyên tử trong quốc phòng. Ðiều này nói rỏ lòng dạ con người lúc nào cũng bị chi phối bởi ý nghĩ tấn công và phòng vệ. Tương lai của cloning cũng vậy nếu thái độ loài người không thay đổi. Hậu quả dùng cloning một cách sai lầm nguy hiểm rất ngàn lần bôm nguyên tử vì cloning ảnh hưởng lên gien (gene) của loài người nên dễ dẫn đến những bịnh quái gở mà chưa ai biết được cách chữa trị và có nguy cơ dẫn đến diệt chủng.

Chính vì vậy, điều tối quan trọng là con người phải nhận thức rằng họ là những tế bào trên quả địa cầu và trái đất là thân thể chung của tất cả. Sự đa dạng và đoàn kết là cách sống hữu hiệu nhứt trên quả địa cầu. Khi ta chuyên môn hóa một khả năng nào đó và tiêu diệt những người khác ta, thì loài người có nguy cơ tuyệt giống. Ðó là tính chất của Ngã, muốn tự tôn mình và hạ thấp những người khác mình. Vì thế Phật giáo đề cao vô ngã. Vô ngã để bảo vệ sự sống còn của nhân loại chớ không phải vô ngã là không có sự hiện diện của ai hết như một số người lầm tưởng. Khi hoàn cảnh khó khăn đến, như thiên tai chẳng hạn, giúp đỡ và chia sẻ sẽ làm xã hội phục hồi nhanh hơn. Khi ta sống trong ánh sáng nhận thức của trí tuệ và chia sẻ của từ bi thì hành động của ta sẽ thích hợp với sự sống trong vũ trụ. Lúc đó cloning mới tạo được nhiều điều hữu ích cho con người.