Chính Thống giáo Đông phương

[QuynhVi]

Chính Thống giáo Đông phương (còn được gọi là Chính Thống giáo Hi Lạp và Chính Thống giáo Nga) là một truyền thống Kitô giáo đại diện đa số trong Kitô giáo Đông phương. Chính Thống giáo truy nguyên nguồn gốc của họ về - và tuyên bố là sự tiếp nối duy nhất của - giáo hội Kitô giáo nguyên thuỷ, xem chính mình như Giáo hội Duy nhất, Thánh thiện, Công giáo và Tông truyền. Trong thiên niên kỉ đầu của Kitô giáo, Chính Thống giáo Đông phương và Công giáo Rôma cùng là một giáo hội, mặc dù có một số khác biệt giữa đông phương và tây phương. Vào thế kỉ thứ 11, các khác biệt này dẫn đến cuộc Đại li giáo năm 1054, phân chia Công giáo Rôma khỏi Chính Thống giáo Đông phương. Chính Thống giáo Đông phương tuyên bố có tính tông truyền không bị gián đoạn với các tông đồ, và việc truyền chức được tiến hành thông qua việc đặt tay. Tất cả các giám mục trong Chính Thống giáo Đông phương đều ngang nhau, không có người lãnh đạo duy nhất cho giáo hội; tuy nhiên, thượng phụ Constantinople được xem là người "đầu tiên trong những người ngang nhau" và giữ cùng vị trí với các giáo hoàng trước cuộc Đại li giáo.

Chính Thống Giáo Nga: Không dễ dàng gì hợp nhất với Công Giáo
MOSCOW 30/05/05/ - Tờ St. Peterburg phát hành tại Nga loan tin một giới chức cao cấp của Giáo Hội Chính Thống Nga đã ca ngợi ĐGH Bênêđictô XVI về lời kêu gọi hợp nhất Kitô Giáo, nhưng giới chức này cũng nói rằng việc hợp nhất phải được thực hiện bằng những bước cụ thể, đồng thời lưu ý rằng Công Giáo và Chính Thống Giáo không dễ dàng gì bác lại nhịp cầu nối kết.
Linh Mục Vsevolod Chaplin, phụ trách liên lạc quốc tế của tòa Thượng Phụ Chính Thống Nga tuyên bố Giáo Hội Chính Thống Nga cám ơn lời tuyên bố của Đức đương kim Giáo Hoàng về quyết tâm thắt chặt mối quan hệ với Giáo Hội Chính Thống và hy vọng rằng quyết tâm đó sẽ được thực hiện bằng những bước cụ thể.
Linh Mục Chaplin nói tiếp: Giáo Hội Chính Thống Nga đã sẵn sàng đối thọai lại với Tòa Thánh Vatican, nhưng cũng cảnh báo rằng giữa hai bên có những dị biệt mà không phải dễ dàng gì giải quyết được như có cần duy trì chỉ một trung tâm cho toàn thể Kitô Giáo Hoàn Vũ không? Điều này có nghĩa là Giáo Hội Chính Thống Nga muốn Tòa Thượng Phụ ở Moscow được coi có tầm mức quan trọng như Tòa Thánh Vatican của Công Giáo.
Mối quan hệ giữa chính Thống Nga và Tòa Thánh Vatican trở nên căng thẳng trong những năm gần đây vì Chính Thống Nga cáo buộc Giáo Hội Công Giáo “lấy đi các linh hồn” của các giáo hữu trước đây thuộc lãnh thổ của Chính Thống Nga. Dọ sự cáo buộc này mà đức Alexy II của Chính Thống Nga đã nhiều lần khước từ ý nguyện của đức cố Giáo Hoàng Gioan Phaolô II muốn đến thăm nước Nga.
Tưởng cũng nên nhắc lại, trong thánh lễ bế mạc Đại Hội Thánh Thể ở Bari, Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI đã tuyên bố triều đại Giáo Hoàng của Ngài sẽ quyết tâm hàn gắn mối chia rẽ đã có từ 1000 năm giữa Chính Thống Giáo và Công Giáo. Đức Giáo Hoàng chọn địa điểm thành phố Bari của Ý để tuyên bố sự hợp nhất có ý nghĩa đặc biệt vì thành phố này là chiếc cầu nối giữa hai miền Chính Thống Giáo và Công Giáo

Thế kỷ mười một đánh dấu giây phút buồn thảm nhất của lịch sử Giáo Hội, là sự tách biệt giữa Giáo Hội Ðông Phương và Giáo Hội Tây Phương vào năm 1054. Sự chia cách này chắc chắn đã đi ngược lại ý muốn của Thiên Chúa, là người đã sai Ðức Giêsu hình thành một dân tộc, một giáo hội. Vào thời điểm này, Kitô Giáo bị chia cắt làm hai: Giáo Hội Công Giáo - công nhận đức giáo hoàng như vị thủ lãnh ở thế gian -- và Giáo Hội Chính Thống Giáo - do các thượng phụ lãnh đạo, tỉ như đức thượng phụ của Constantinople.


Ðiều gì đã gây nên cuộc ly giáo này? Các biến cố bề ngoài xảy ra ngay lúc đó chỉ là triệu chứng của các khó khăn đã âm ỉ trong nhiều thế kỷ. Hầu hết các sử gia đều cho rằng sự phân cách Ðông và Tây về cả hai phương diện, giáo hội (quyền tối thượng của đức giáo hoàng) và thần học (về vấn đề filioque). Trong các cuộc đối thoại đại kết ngày nay, vẫn còn hai trở ngại chính cho sự hợp nhất. Về quyền tối thượng của đức giáo hoàng, vấn đề được đặt ra là đức giáo hoàng có quyền cai quản và dạy bảo toàn thể Giáo Hội hay không. Tây Phương tin rằng đức giáo hoàng có thẩm quyền đó; Ðông Phương tin rằng mọi thượng phụ, kể cả vị giám mục Rôma, đều có quyền bằng nhau.

Năm 1054, đức thượng phụ Constantinople, Micae Caerularius, chỉ trích một vài thông lệ của Giáo Hội Tây Phương, và xưng hô với đức giáo hoàng như một người anh em thay vì coi là vị cha chung, và đức thượng phụ từ chối không chịu tiếp đón các đại diện của đức giáo hoàng khi họ đến Constantinople trong ba tháng. Sau cùng, các vị đại diện đã để lại trên bàn thờ trong giáo đường của đức thượng phụ một Chỉ Dụ Tuyệt Thông và từ giã Constantinople sau khi "phủi bụi dưới chân các ngài." Vài ngày sau, Ðức Micae Caerularius phản ứng lại bằng cách ra vạ tuyệt thông các đại diện và đức giáo hoàng.

Vạ tuyệt thông đôi bên này được duy trì mãi cho đến năm 1965, khi Ðức Giáo Hoàng Phaolô VI gặp gỡ Ðức Thượng Phụ Athenagoras trong vòng tay thân ái và cả hai đã cùng hủy bỏ vạ tuyệt thông ấy. Nhờ ơn Chúa, công việc tái hợp Chính Thống Giáo và Công Giáo Rôma hiện đang được tiến hành cách tốt đẹp.

Bất kể những tì tích của Giáo Hội, phúc âm của Ðức Giêsu Kitô tiếp tục được loan truyền. Trong thế kỷ mười một, Ðan Mạch và Na Uy theo Kitô Giáo, sau đó không lâu là Thụy Ðiển (1164). Nước Nga tiếp đón các nhà thừa sai từ Ðông Phương và cả Tây Phương, cho đến khi thái tử Nga quyết định rửa tội theo Giáo Hội Byzantine, mà sau đó trở thành Giáo Hội Chính Thống Nga với vị thượng phụ ở Moscow.