Con đường tiến hóa của chúng sanh

[DjDoan]

Trong quá trình hoằng pháp, thực hiện sứ mạng khai sáng Đạo Phật Khất Sĩ tại Việt Nam, Tổ sư Minh Đăng Quang đã vạch ra một kế hoạch truyền bá tư tưởng có trình tự rõ ràng. Nhằm mục đích thuyết phục mọi người chấp nhận giáo lý Khất Sĩ, Tổ sư đã phải trình bày nhiều vấn đề khác nhau, nhưng mục đích tập trung là vẽ ra cho thấy con đường tiến hóa của chúng sanh từ thấp đến cao, từ ác đến thiện. Con đường tiến hóa này được coi là chơn lý, là tư tưởng chủ đạo trong tất cả các bài Chơn lý của Tổ sư.

Tư tưởng xuyên suốt của Chơn Lý là đề cao vai trò của người xuất gia giải thoát Khất sĩ, vì Tổ sư coi như đây là con đường duy nhất đến với quả Phật, không có con đường thứ hai. Ngoài ra Tổ sư còn trình bày một số sự thật (chơn lý phổ biến) đương bị mọi người nhận lầm, hiểu sai. Tổ sư muốn mọi người nhận ra sự thật và sống đúng chơn lý vũ trụ.

Khảo sát tổng quát nội dung bộ Chơn lý cho chúng ta thấy dù điều kiện khách quan rất hạn chế, nhất là Kinh - Luật - Luận thời bấy giờ phần nhiều còn nguyên chữ phạn (Pali) hoặc chữ Hán, vả lại thời gian tìm tòi nghiên cứu của Tổ Sư cũng không lâu, thế mà Tổ Sư cũng đã hình thành và hệ thống một số phạm trù căn bản, nhằm để giới thiệu những phần nền tảng tư tưởng giáo lý đạo Phật đến với mọi tầng lớp quần chúng, qua đây Tổ Sư giới thiệu những điều được coi là chơn lý của vũ trụ.

Bài đầu tiên trong Chơn lý là Võ trụ quan. Nếu chúng ta đọc bài này ở góc độ của một người nghiên cứu vũ trụ để tìm hiểu những bí ẩn trong vũ trụ bao la này, chúng ta sẽ thất vọng, không đạt được mục đích. Bởi vì Tổ sư không phải là nhà khoa học chuyên nghiên cứu về vũ trụ và mục đích của Tổ sư cũng không phải trình bày những lẽ huyền bí còn ẩn chứa bên trong vũ trụ mà các nhà khoa học chưa khám phá được. Ở đây Tổ Sư chỉ mượn hình ảnh vũ trụ để trình bày nấc thang tiến hóa của nhân loại. Đặc biệt Tổ Sư dựa theo lý duyên sinh vô ngã, chỉ cho chúng ta thấy sự hình thành và phát triển của chúng sanh là do các duyên chung hợp, phù hợp với lời dạy của đức Phật qua các kinh điển. Điều này cũng gián tiếp bác bỏ thuyết Thượng đế sanh ra muôn loài vạn vật đương được truyền bá thời kỳ đó.

Con người cần sống hài hòa với vũ trụ

Chúng ta thử bình tâm để lòng tĩnh lặng đi ngược thời gian hơn 60 năm trước, trở về với bối cảnh lịch sử khi Tổ sư trình bày bài pháp Võ trụ quan này chúng ta sẽ thấy gì ở đó? Một nơi xa xôi hẻo lánh, đường sá chật hẹp, lầy lội. Có thể là một căn nhà tranh, không điện, không quạt máy, không có máy phóng thanh, không có bàn ghế, mọi người ngồi xếp bằng dưới đất để lắng nghe. Đối tượng để Tổ sư trình bày là những người nông dân, buôn bán, làm thuê, ít học, có thể có nhiều người không biết chữ quốc ngữ nữa. Trong một bối cảnh như thế, tại sao Tổ sư lại đưa vấn đề vượt quá mức hiểu biết của người nghe ra để trình bày? Cho nên chúng ta có thể xác định rằng: Tổ sư chỉ mượn hình ảnh vũ trụ để trình bày con đường tiến hóa của chúng sanh. Với mục đích chỉ cho chúng ta thấy lộ trình chúng ta đã đi qua, vị trí chúng ta đang đứng và phương hướng chúng ta sẽ đi tới. Qua đây Tổ sư trình bày mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người và vạn vật chung quanh. Chúng ta đã thấy, sau khi giới thiệu tổng quát về vũ trụ và con đường tiến hóa của chúng sanh, cuối cùng Tổ sư xác lập ý pháp qua ba đoạn cuối, từ đó chỉ cho chúng ta con đường tiến lên, đi tới, để có cuộc sống yên vui tốt đẹp đúng với chơn lý vũ trụ.

Trình bày Chơn lý “Võ trụ quan”, Tổ Sư hướng đến mục đích giáo dục bằng những lời kêu gọi: Võ trụ ví như bà mẹ, chúng ta những kẻ sống chung, chúng sanh tất cả con chung của võ trụ. Ta được thân người, có được thức trí, đối với muôn loại, như kẻ đàn anh, sanh trước đi trên, nếu ỷ mạnh hiếp yếu, làm sao cho phải lẻ? Vì cái tham sống cho ta, mà muôn loài chết thảm, nghĩ lại thật là bất nhơn, vô nhơn, phi nhơn. Ai sanh trước hiền hơn, sáng hơn, trẻ em sanh sau dữ hơn, ngu hơn: Ta lẽ nào lấy cái hung, cái gian mà làm lớn? Thật là tội lỗi, sống tội lỗi, xác thân tội lỗi, hành vi tội lỗi, lời nói tội lỗi, ý niệm tội lỗi, sự ăn tội lỗi, sự mặc tội lỗi… mớ tội lỗi dẫy tràn kia, nào có xứng đáng với loại trên trước, tiến hóa vượt trỗi hơn bao hạng thấp hèn?

Hãy sống với võ trụ! Hãy học hiểu rõ thấu chơn lý, ta sẽ thấy cái ta không còn cách biệt với vạn vật nữa, ta sẽ được an vui!

Như vậy chúng ta đã thấy rõ mục đích của Tổ Sư khi giảng bài Pháp này, vũ trụ chỉ là đề tài, mượn đề tài để trình bày con đường tiến hóa của chúng sanh, muôn loại và các pháp. Qua đây Tổ Sư chỉ ra chặng đường chúng ta đã đi qua, vị trí chúng ta đang ở và phương hướng để chúng ta đi tới.

Để rõ hơn, chúng ta thử đọc thêm một đoạn khác:

Chúng sanh là tiến hóa, từ địa ngục đến Niết bàn do nhơn duyên chuyền níu sanh ra. Từ nơi không sanh ra có, nhỏ tới lớn, có rồi có mãi, không hết không rồi: mượn vật chất làm thân để nuôi tâm, còn thân trả lại tứ đại; đời kiếp không dư thiếu.

Chúng sanh chẳng phải lưng, Phật thánh chẳng phải đầy, dầu đến bao lâu, xem ra cũng vậy. Thật là võ trụ mênh mông, mà như tuồng sắp đặt.

Người mà giác ngộ chơn lý, mới biết đường đi, đi tới cảnh cao siêu tốt đẹp của tâm hồn, vĩnh viễn, chắc thiệt yên vui; mới gọi ta, của ta, mới có lý nghĩa, mới là ích lợi. Hết mê lầm. Không loạn vọng. Không sở chấp chi nữa hết.

Bài tiếp theo sau đó là bài Ngũ Uẩn. Thông thường chúng ta biết rằng ngũ uẩn chỉ cho tổng thể hình thành nên con người hay nói cách khác: con người là tổng thể của năm uẩn. Nhưng Tổ sư giải thích ngũ uẩn là năm pháp căn bản hình thành vũ trụ, vì vũ trụ cũng là một cơ thể sống. Từ đó Tổ sư vạch ra con đường tiến hóa từ thấp đến cao. Chúng ta thử nghiên cứu đoạn sau đây theo hàng dọc từ trên xuống sẽ rõ.

Địa ngục là tứ đại, hay thân hình trong thai, có sắc.

Ngạ quỉ là cây cỏ, hay đứa trẻ mới sanh, có thọ.

Súc sanh là con thú, hay em nhỏ sáu tuổi, có tưởng.

Nhơn là người, hay người nhỏ, có hành.

Thiên là trời, hay người lớn, có thức.

(Phật hay người già, bốn mươi tám tuổi, có giác).

Như vậy Tổ sư cũng chỉ mượn giáo lý Ngũ Uẩn để chỉ con đường tiến hóa của chúng sanh từ thấp đến cao, không như chúng ta chỉ biết ngũ uẩn là tổ hợp sắc và tâm pháp cấu tạo nên con người. Đây là tư tưởng nhất quán trong loạt bài đầu tiên của bộ chơn lý, cũng giống như bài Võ Trụ Quan vậy.

Tổ Sư dạy:

Phân chia ra ngũ uẩn, chỉ rõ từng giới hạn ấy để cho dễ phân biệt, cái giác có từ đâu? Giác là gì? Tại sao mà có? Có để chi? Ngũ uẩn cũng là nấc thang hay trình độ, lớp học tiến hóa của chúng sanh, mà trong ấy cái khổ là gió làm duyên để đưa lên. Lên đến cái tột vui là Phật, Niết-bàn, hay mục đích của chúng sanh. Thế nên khổ là tiến hóa, là bài học đưa từ vật chất lên đến tinh thần.

Ngũ uẩn là duyên tiến hóa của chúng sanh, từ đất, nước, lửa, gió đến lớp cỏ cây, con thú, loài người, bậc Trời và rốt ráo là vị Phật. Cho nên nói: Ngũ uẩn ví như một thân hình: Thức là đầu, hành là tay, tưởng là ngực, thọ là bụng, sắc là chân, gồm cả năm thể thành một thân hình.

Ngoài ra, Tổ sư còn liên hệ Ngũ Uẩn đến nhiều góc độ, nhiều phạm trù khác nhau với mục tiêu duy nhất là chỉ cho chúng sanh con đường tiến để đi lên, lên đến chỗ nghỉ ngơi rốt ráo là Niết Bàn hay quả Phật.

Qua bài Chơn Lý Lục Căn, Tổ Sư cũng theo cách trình bày của Ngũ Uẩn tức là trình bày mối liên hệ của Căn, Trần, Thức qua tiến trình tiến hóa của chúng sanh. Chúng ta thử nghiên cứu bảng phân chia sau đây sẽ rõ.


Loại Trần Thức Căn

Nước Sắc Thấy Nhãn

Đất Thinh Nghe Nhĩ

Cỏ Hương Hửi Tỷ

Cây Vị Nếm Thiệt

Thú Xúc Rờ Thân

Người Pháp Tưởng Ý

Trời Huệ Hiểu Trí

Phật Chơn Biết Tánh


Tiếp theo các bài sau đó như: Thập nhị nhơn duyên, Bát chánh đạo, v.v… cũng bằng cách mượn đề tài Giáo lý của Đạo Phật để trình bày cho chúng ta con đường tiến hóa này. Tuy rằng mỗi đề tài mang nội dung khác nhau nhưng mục tiêu hướng đến của Tổ sư là trình bày, chỉ rõ con đường tiến hóa để chúng ta tiến lên, đi tới.

Như trong bài Bát chánh đạo, mới đọc chúng ta tưởng chừng như Tổ Sư luận giảng Bát chánh đạo theo một cách riêng của Ngài không giống như chúng ta học ở các sách luận giải giáo lý đạo Phật của các vị tiền bối. Thực ra Tổ sư cũng đã y theo cách giảng giải lâu nay trong giáo lý Đạo Phật, nhưng đặc biệt như đã nói, Tổ sư mượn giáo lý Bát Chánh Đạo cũng để trình bày giới thiệu con đường tiến hóa của chúng sanh, con đường mà Tổ đã khám phá ra, nó là chơn lý của vũ trụ.

1. Trong nước có sở kiến, là sự thấy.

2. Trong đất có tư duy, là thức sống hay cái biết đang cử động.

3. Trong cỏ có ngư, là lời nói do sự rung khua.

4. Trong cây có nghiệp là trái hột của cải.

5. Trong thú có mạng sống, là tư tưởng (sống lâu mau tự nó tìm ăn).

6. Trong người có tinh tấn, là hành vi tiến hóa.

7. Trong Trời có niệm, là sự ghi nhớ điều lành, nên được vui thanh nhẹ.

8. Trong Phật có định, là sự đứng ngừng yên lặng, cái sống mới vững vàng.

Từ nước đến Phật, từ kiến đến Định, là nấc thang tấn hóa kêu là Đạo, đến Phật, Định, kêu là đắc đạo. Kết quả của sự sống là đắc quả, hay là bậc giải thoát hoàn toàn. Định là dứt khổ. Định là có ta, dứt luân hồi sống mãi đời đời.

Tuy nhiên, trọng tâm bài này Tổ sư giới thiệu Bát Chánh Đạo như là một con đường duy nhất để đến nơi yên nghỉ rốt ráo “quả Phật” sau chặng đường dài tối tăm, đau khổ mà chúng sanh đã trãi qua.

Ngoài ra, còn rất nhiều bài Chơn lý khác mang âm hưởng của tư tưởng này. Do đó chúng ta có thể nói con đường tiến hóa của chúng sanh là chủ đề lớn được Tổ sư trình bày trong bộ Chơn lý của Ngài vậy.

Tóm lại, qua các bài Chơn lý: Võ trụ quan, Ngũ uẩn, Lục căn, Thập nhị nhân duyên, Bát chánh đạo, v.v… chúng ta thấy Tổ sư vận dụng một cách sáng tạo giáo lý trong việc trình bày Giáo Pháp. Con đường tiến hóa của chúng sinh từ thấp đến cao được Tổ sư coi như một chơn lý chắc thật, điều này đã thể hiện rất rõ qua các bài Chơn lý trên. Mặc dù luận giảng nhiều vấn đề khác nhau, nhưng Tổ sư đã tập trung giới thiệu con đường này một cách nhất quán. Chúng ta có thể coi như con đường tiến hóa của chúng sanh từ thấp đến cao là chơn lý thứ nhất mà Tổ sư muốn trình bày cho chúng ta.


Thích Giác Pháp

[DjDoan]

TỔ MINH ĐĂNG QUANG
(1923-1954)

Tổ Minh Đăng Quang thế danh là Nguyễn Thành Đạt, tự Lý Hườn, sinh ngày 26 tháng 9 năm Quý Hợi (1923) tại làng Phú Hậu, tổng Bình Phú, quận Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Gia đình thuộc thành phần trung nông, hiền lương và trung hậu, kính tin Phật pháp nhiều đời.

Thân phụ là ông Nguyễn Tồn Hiếu, và thân mẫu là bà Phạm Thị Nhàn. Ngài là con trai út trong gia đình có năm anh em. Theo truyền khẩu, thân mẫu Ngài mang thai Ngài đến tháng thứ mười hai mới sanh. Và mười tháng sau, bà đã an nhiên qua đời mà không hề nhuốm một căn bệnh nào.

Lúc thiếu niên, Ngài có phong cách sống khác biệt so với các anh em trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Ngoài những buổi học hành, lao động phụ giúp thân phụ, Ngài thường tìm đọc sách, nghiên cứu và ngồi suy tưởng tại một nơi yên tịnh. Do thiên tư tĩnh lặng ấy, Ngài được phụ thân cho phép dựng một cái cốc nhỏ trong vườn nhà, để có nơi học hành và suy nghiệm. Ngài vốn có tính tình điềm đạm hay giúp đỡ mọi người nên rất được lòng người chung quanh.

Năm Đinh Sửu (1937) khi vừa 15 tuổi, Ngài xin phép phụ thân cho xuất gia học đạo. Sau nhiều lần tra gạn lý do và Ngài đã bộc bạch tận tường những ý định cũng như mục đích chính đáng của mình, nhưng phụ thân đã dùng quyền làm cha để ngăn cản với lý do Ngài hãy còn quá nhỏ, không thể đi xa gia đình. Nhưng thầm kín sâu xa nhất nơi trái tim người cha lúc này vẫn Ngài là con trai út, bao kỳ vọng đặt trọn nơi người con mà từ tính tình cho đến tác phong được mọi người quý mến.

Ngài vẫn nung nấu chí xuất gia. Sau khi nhận thấy sự nguôi ngoai nơi phụ thân, Ngài bằng mọi cách để cha mình thấy được rằng tự thân sẽ chịu đựng được trước mọi gian nan thử thách trên đường đời. Rồi một đêm, khi những lời hứa cho xuất gia của một người cha nặng lòng yêu thương đứa con út chưa dứt âm vang Ngài đã âm thầm ra đi. Nơi đến đầu tiên là tận đất nước Campuchia, nơi có nhiều chùa tháp hùng vĩ, thể hiện tinh thần Phật giáo vĩ đại, với bóng dáng của rất nhiều Tăng sĩ trang nghiêm hành trì Phật Pháp.

Ngay từ ngày đầu đặt chân đến đất nước Campuchia, thiện duyên đưa Ngài gặp được một nhà sư người Việt gốc Khmer, nổi tiếng từ lâu về kiến thức Phật đà. Ngài không ngần ngại quy ngưỡng và thọ giáo trong suốt thời gian tu học tại đây.

Năm Tân Tỵ (1941) sau bốn năm sống và học đạo nơi xứ người, dốc lòng nghiên cứu tìm hiểu kinh tạng và đường lối y bát chơn truyền của đức Phật, Ngài nhận thấy tương đối đầy đủ, cùng với năng lực bản thân, có thể trở về quê hương hành đạo. Do đó Ngài đã xin phép Thầy mình trở về Việt Nam.

Khi vừa về đến quê hương, chướng lực đầu tiên đã ập đến, chút nợ trần còn vướng nên Ngài phải trả để tương lai nhân quả được nhẹ nhàng. Đó là việc Ngài lập gia đình với cô Kim Huê, người đã mang ơn cứu tử nơi Ngài. Tuy nhiên chưa đầy một năm sau cô Kim Huê từ trần.

Đầu năm Quí Mùi (1943) Ngài trở lại con đường tu học, mạnh dạn đi sâu vào lãnh vực nghiên cứu để hiểu thêm về đường lối của hai hệ phái Bắc Tông và Nam Tông. Ngài trở lại vùng Thất Sơn tìm vào chốn u tịch, hợp với tâm cảnh, để thực hành sở nguyện suy tầm đó. Sau khi rời Thất Sơn, Ngài qua Hà Tiên dự định một chuyến ra tận Phú Quốc, nhưng do trễ chuyến tàu nên Ngài ở lại ghềnh mũi Nai, ngồi tham thiền an trú trong chánh pháp Bát Nhã. Năm ấy Ngài tròn 22 tuổi.

Năm Giáp Thân (1944), Ngài đã ngộ chứng được lối đạo dung hòa kết hợp truyền thống cao đẹp của hai hệ phái Bắc Tông và Nam Tông để lập nên một phái Khất Sĩ mang riêng bản sắc Việt Nam. Rằm tháng tư năm ấy, Ngài bắt đầu truyền khai tư tưởng và lối đạo của mình tại chùa Linh Bửu, làng Phú Mỹ, tỉnh Mỹ Tho, và đã trở thành vị Tổ đầu tiên của Giáo phái Khất sĩ Việt Nam.

Từ đó, ảnh hưởng Giáo phái Khất sĩ Việt Nam mỗi ngày thêm lan rộng theo chân vân du hành đạo của Ngài.

Tất cả những thời pháp do Ngài diễn giảng trong suốt phần đầu quá trình khai hóa ấy, đều được ghi lại đầy đủ trong bộ Chơn Lý, gồm 69 tiểu luận. Trong đó Ngài đã dung hợp được những tinh hoa Phật pháp của cả hai hệ phái Nam và Bắc Tông theo yếu chỉ trung đạo của giáo lý Phật đà. Theo đó, bản thân người Khất sĩ phải thực hiện đúng mục đích của hệ phái là: trang bị tinh thần không mưu cầu tích trữ vật dụng, tiền bạc... không gia đình; mỗi sáng ôm bình bát đi khất thực, không ở nơi nào nhất định...

Buổi ban đầu khai hóa đã thành công mỹ mãn, được sự đồng tình ủng hộ và tu học theo con đường Ngài đã vạch. Chỉ trong thời gian ngắn, đã có hơn 100 vị xuất gia hành trì, trên chục ngàn Phật tử theo thọ giới quy y với Ngài và từ miền Đông đến miền Tây Nam bộ đã có trên 20 ngôi tịnh xá của hệ phái, đủ nói lên sức ngưỡng mộ mạnh mẽ nơi chơn lý.

Trong hàng đệ tử ban đầu của Ngài, có nhiều vị đã lập được những đoàn du Tăng hành đạo khắp miền Trung và miền Nam từ năm 1955 đến 1975. Trong đó có các Ngài Giác Tánh, Giác Chánh, Giác Nhu, Giác Tịnh, Giác An, Giác Nhiên, Giác Lý, Giác Đức...

Bên Ni giới có Ni trưởng Huỳnh Liên, Bạch Liên, Thanh Liên, Kim Liên, Ngân Liên, Chơn Liên...

Trong hàng giáo phẩm hiện nay, trực tiếp tham gia làm thành viên GHPGVN có các Hòa Thượng Giác Nhu, Từ Huệ. Và trong Hội đồng Trị sự có Thượng tọa Giác Toàn và Ni sư Ngoạt Liên.

Trong suốt thời gian 10 năm, kể từ ngày hoằng khai mối đạo tại chùa Linh Bửu, phương pháp hành trì và sự hướng dẫn trực tiếp của Ngài đã đem lại nhiều lợi lạc cho cộng đồng Phật giáo Nam bộ. Tuy vậy, do tác động và ảnh hưởng của hệ phái Ngài khai mở quá lớn nên cũng không tránh khỏi những hiềm khích từ phía những người ngoại đạo.

Ngày mùng 1 tháng 2 năm 1954, sau khi căn dặn một số điều thiết yếu cho các đệ tử của Ngài tiếp tục hoằng khai các du xứ. Ngài định mở chuyến đi sâu xuống các tỉnh vùng Hậu Giang để tiếp tục khai truyền. Nhưng khi đi từ Tịnh xá Ngọc Quang (Sa Đéc) qua Tịnh xá Ngọc Viên (Vĩnh Long) sang Cần Thơ Ngài đã bị những người ngoại đạo bắt đi biệt tích.

Hơn 40 năm vắng bóng Tổ Minh Đăng Quang, những người thừa kế vẫn kiên trì chờ đợi, tiếp tục gìn giữ những thành quả đã đạt được và không ngừng chăm lo phát triển, làm cho hệ phái Khất sĩ ngày càng vững chắc trong lòng Phật giáo Việt Nam.

Hiện nay (1994) hệ phái Khất sĩ Việt Nam có hơn 250 ngôi Tịnh xá đều khắp ở hai miền Nam, Trung Việt Nam, với hơn 1500 Tăng Ni xuất gia và nhiều chục vạn tín đồ.

Hằng năm, hàng môn đồ tứ chúng lấy ngày mùng 1 tháng 2 để kỷ niệm ngày Tổ vắng bóng, cùng nhau vân tập tại Tịnh Xá Trung Tâm (Sàigòn) ôn lại những lời dạy và ghi nhớ công ơn khai sáng của Ngài. Để tỏ lòng thiết tha quí kính Ngài, các thế hệ tiếp nối tưởng niệm Ngài bằng tấm lòng trân trọng: Đức Tôn Sư Minh Đăng Quang.

Các tác phẩm Ngài đã viết trong quá trình hành đạo nay còn lưu lại :
- Bộ Chơn Lý
- Bồ Tát giáo.

[DjDoan]

Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam
Hệ Phái Khất Sĩ
Chơn Lý
Tổ Sư Minh Đăng Quang
(Thuyết Pháp Online)

[DjDoan]

Dưới đây là những lời dạy của Tổ Sư Minh Đăng Quang được rút ra từ những bài Chơn Lý trong bộ Chơn Lý 69 cuốn của Tổ sư.

TRÍCH TINH HOA GIÁO LÝ

1. Người mà giác ngộ chơn lý, mới biết đường đi, đi tới cảnh cao siêu tốt đẹp của tâm hồn, vĩnh viễn, chắc thiệt, yên vui; mới gọi ta, của ta, mới có lý nghĩa, mới là ích lợi. Hết mê lầm. Không loạn vọng. Không sở chấp chi nữa hết.

Chơn Lý VŨ TRỤ QUAN
2. Vui đạo lý vĩnh viễn hơn vui thiện. Vui thiện nhẹ cao hơn vui ác. Vui ác, vui vật chất là gốc khổ sầu tai họa.

Chơn Lý NGŨ UẨN
3. Người là lòng thương yêu gia đình. Trời là lòng thương yêu xã hội. Phật là lòng thương xót cả chúng sanh. Các bậc ấy thảy quên mình mà biết lo cho kẻ khác, nên muôn loại thảy kính vì.

Chơn Lý THẬP NHỊ NHÂN DUYÊN
4. Quan hệ nhất là chữ ái chia tẽ hai đường: Người đứng trên chữ ái là Chư Phật, kẻ nằm dưới chữ ái là chúng sanh. Điều đó đáng cho chúng ta thận trọng!

Chơn Lý Thập Nhị Nhân Duyên
5. Người tà kiến thì đi sâu vào trong chốn khổ mịt mờ đen tối, nếu quay trở lại chánh kiến tức nhiên giải thoát, xán lạn vui tươi.

Chơn Lý BÁT CHÁNH ĐẠO
6. Đạo chánh là bởi thiện lành, không ác quấy. Ấn chứng của đạo là sự vui tươi, không khổ nhọc.

Chơn Lý BÁT CHÁNH ĐẠO
7. Có giữ giới vạn vật mới tốt đẹp, có thiền định chúng sanh mới sống đời. Có trí huệ các pháp mới trọn lành trong sạch.

Chơn Lý CÓ VÀ KHÔNG
8. Trong thế gian, bằng không có sự vô thường, ẩn hiện, tương đối thì không bao giờ có cái thường và tuyệt đối. Nếu không có thường và tuyệt đối, thì chúng sanh chẳng bao giờ được hạnh phúc kết quả tốt đẹp tối cao. Vậy nên vô thường tương đối là tiến hóa, là không khổ, là có, là sống đời đời, là thiện, là huệ, là chơn.

Chơn Lý CÓ VÀ KHÔNG
9. Có để đặng chơn như, không để đặng chơn như, trung để đặng chơn như, chấp gồm ba pháp để đến chơn như không chấp cũng chơn như. Chơn như mới thiệt là có, chơn như mới thiệt là không, chơn như mới thiệt là ta, là Phật. Vậy ta chỉ cần biết chơn như là đủ.

Chơn Lý CÓ VÀ KHÔNG
10. Kẻ giác ngộ chơn như rồi, thì giải thoát ra khỏi tất cả sở chấp không còn giả vọng nên gọi là chơn như toàn giác trọn sáng trọn lành.

Chơn Lý CÓ VÀ KHÔNG
11. Pháp bảo là thầy của Phật, là thầy của Tăng và chúng sanh. Vậy nên chúng ta mau mở trí ra mà chứa đựng Pháp bảo. Vì trong đời Pháp bảo là quý hơn hơn hết.

Chơn Lý CÓ VÀ KHÔNG
12. Kẻ thiện lành dầu câm cũng biết nói, nói lời lành ai cũng mến. Kẻ ác dầu học giỏi cũng như câm, vì nói chẳng ai nghe.

Chơn Lý SANH VÀ TỬ
13. Lòng thương có hai cách: thương mà được yên vui cứu khổ cho nhau hay thương mà rối khổ vì nhau, để giết hại lẫn nhau về sau; hay là cái thương tâng hót bên ngoài xác thịt giả dối và cái thương chắc thật vĩnh viễn trong tâm hồn. Đức Phật khi xưa có dạy rằng: Lòng thương phải có, mà dục vọng thì đừng. Ấy vậy cái thương đây quý báu tốt đẹp biết bao nhiêu.

Chơn Lý NAM VÀ NỮ
14. Lòng thương có cao có thấp, có sạch, có dơ, có trúng, có trật. Thương ngay thẳng là đến Niết Bàn sống mãi, thương tà vạy là sa địa ngục diệt vong.

Chơn Lý NAM VÀ NỮ
15. Than ôi! Đồ vật giết người, mà nào phải nó ác, ác là tại người, người giết người, chớ ai vào đó mà giết người; Người chết là tại vật chất của cải: chính ta tạo ra có nó, để nó giết ta; vậy kẻ muốn sống yên vui, há đi nắm lấy nó, tự đâm chém chôn mình sao?

Chơn Lý CHÁNH ĐẲNG CHÁNH GIÁC
16. Tinh thần không là con ma, xác thịt không là khúc gỗ; làm để ăn, lành để sống, nào ai có ăn mà không sống, nào ai có sống mà không ăn? Ăn và sống phải dung hòa cần thiết mới được.

Chơn Lý CHÁNH ĐẲNG CHÁNH GIÁC
17. Tài thí pháp thí dung hòa nuôi đạo, là phận sự của tất cả, đừng ai chia xẻ mà bị đau đớn, và phải biết kính trọng đạo. Vậy nên Tăng không xin, mà tự cư gia phải lo bố thí, cư gia không hỏi mà tự Tăng phải tìm dạy.

Chơn Lý CHÁNH ĐẲNG CHÁNH GIÁC
18. Ấy vậy chúng ta nên hiểu rằng: Người tội sanh pháp luật chớ không phải pháp luật sanh người tội. Pháp luật cai trị kẻ ác chớ không phải áp chế người hiền. Luật pháp để đem người ác đến chỗ hiền. Muốn cho người hiền và kẻ hiền rồi thì phải lo tu học, tìm hiểu công lý lẽ thật, đặng đến chỗ yên vui cực lạc, chớ khá tự cao đứng hoài mỏi cẳng, sa ngã té rớt xuống hố ác khốn họa không nên vậy.
Cách ngôn: Công lý hơn pháp luật!

Chơn Lý CÔNG LÝ VŨ TRỤ
19. Biết quý báu hơn không biết, có biết mới hết mê lầm chấp trật, khổ sở nạn tai … Chính biết là ta, là mục đích của chúng sanh, là chơn lý của cuộc đời, là tinh ba của vũ trụ.

Chơn Lý KHẤT SĨ
20. Nếu tham sân si không diệt, thì người ta với cỏ cây thú có khác chi nhau.

Chơn Lý KHẤT SĨ
21. Người mà không học như mù đôi mắt, như xác chết không hồn, dầu mà có bị lửa đốt co ngoe, cử động như nói, như ăn, như đi, như làm đi nữa, thì kẻ ấy có khác nào hình đất, khúc cây, nào có biết chi vui hay mùi vị của cái sống.

Chơn Lý KHẤT SĨ
22. Nếu ta sống có ích lợi cho người, thì người khác họ cũng sẽ sống có ích lợi lại cho ta.

Chơn Lý Y BÁT CHƠN TRUYỀN
23. Giới luật là y bát là Khất Sĩ. Khất sĩ là định huệ. Nếu khất sĩ không có tu về định huệ dầu mà có trì giới không đi nữa, cũng chưa gọi được trọn là Khất Sĩ.

Chơn Lý Y BÁT CHƠN TRUYỀN
24. Thà chết trong sạch yên vui, hơn là sống nhơ bẩn rối khổ. Còn bằng chúng ta tham sống sợ chết, thì cũng nên lựa lấy món ăn nào ít tội ác một chút mà ăn, chẳng là bớt rối khổ được yên vui dễ chịu.

Chơn Lý ĂN CHAY
25. Người có định thì thân khẩu ý mới trong sạch, tuy ít nói mà nói hay, tuy ít làm mà làm nên, tuy ít nhớ mà nhớ phải, là được kết quả yên vui biết bao nhiêu!

Chơn Lý NHẬP ĐỊNH
26. Sự tu hành cũng như ăn cơm để sống, điều ấy vốn không mau chậm, hay là đường quanh nẻo tắt gì cả. Vậy nên chúng ta hãy nên chậm rãi mà đi.

Chơn Lý NHẬP ĐỊNH
27. Con người nếu làm được cái khó, cái hơn người, cái tiến hóa, thì mới được gọi là bậc siêu nhân.

Chơn Lý NHẬP ĐỊNH
28. Hơn thì chớ chắc hơn, kém thì nên gọi kém. Vậy mỗi ai nấy lo tu học, chẳn là hay hơn hết, dòm ngó nhau mà làm gì.

Chơn Lý CƯ SĨ
29. Chẳng phải là sự học giỏi thông minh mà thành công. Người ta dầu học bực nào, nhưng nếu ác, thì oan trái nặng nề, bắt buộc phá hại, đốc xúi kéo lôi, dễ gì tự chủ mà hòng làm nên kết quả.

Chơn Lý CƯ SĨ
30. Bước chân vào cõi đời gian nguy, người cư sĩ phải cần đem theo giới định huệ. Vì không thể nào với cái tham sân si mà được sống đời nên công kết quả cho được.

Chơn LÝ CƯ SĨ
31. Hôt giống thú là: thân, khẩu, ý ác.
Hột giống người là: thân, khẩu, ý nhơn.
Hột giống Trời là: thân, khẩu, ý thiện.
Hột giống Phật là: thân, khẩu, ý chơn.

Chơn Lý TÂM
32. Người chân thật ai cũng kính yêu.
Kẻ vọng giả nhiều người khinh bỉ.

Chơn Lý TÂM
33. Người ta thường tắm mưa, nước rớt trên đầu không sao, chớ đất rớt trên đầu thì ai cũng phải bị hại. Cũng giống như vậy, lời đạo đức từ trên dạy xuống thì ai cũng nên, lời ác trược đè dạy thì ai cũng phải khốn lụy.

Chơn Lý TÁNH THỦY
34. Một kiếp tu hành, ngàn đời rãnh khổ; một thời ngộ đạo, vạn thuở an vui.

Chơn Lý HỌC CHƠN LÝ
35. Chơn lý như mặt trời, pháp lý như đèn sao, thế sự như hang tối. Vậy nên cái học của chúng ta là học chơn lý, thấu chơn lý mới gọi là bậc thạt học.

Chơn Lý HỌC CHƠN LÝ
36. Tất cả các pháp là để đến với Hoa Nghiêm.
Tất cả giáo lý là để đến với chơn như.
Tất cả sự học là để đến với chơn lý.

Chơn Lý HỌC CHƠN LÝ
37. Lời nói của người tu, ví như hoa sen, việc làm của người tu, ví như lá sen, ý niệm của người tu, ví như gương sen, cả thảy các pháp đều ở trên cao, không trung, và không còn phải ô nhiễm nước bùn theo thế sự.

Chơn Lý TRÊN MẶT NƯỚC
38. Pháp tự nó vốn đâu có hưng hay mạt mà mạt là chỉ tại nơi người làm mạt đó thôi!.. Người tà chớ đâu phải đạo không chánh, người mạt chớ đâu phải pháp không hưng.

Chơn Lý CHÁNH PHÁP
39. Lúc đắc đạo cũng như lúc mới phát tâm cầu đạo, sự cố gắng tinh tấn là kết quả.

Chơn Lý CHÁNH PHÁP
40. Cúng tế để biết khiêm nhường kẻ chết, đặng không ngang bạo giết hại người sống, mang ơn mến đức mà thờ, nghe dạy là lạy, biết kỷ niệm lịch sử mà giữ mình, có như thế mới tập tánh nên người minh đức.

Chơn Lý CHÁNH KIẾN
41. Cõi Niết Bàn là lòng từ bi bình đẳng, tất cả chúng sanh chung là sự trong sạch không nhơ uế, là sự sáng láng của trí tuệ, là sự im lặng của tâm chơn, chớ không phải ở đâu cả.

Chơn Lý TAM BẢO
42. Ngày xưa ít học mà nên nhiều, ngày nay học nhiều mà nên ít, là bởi trọng học tài quên tu đức.

Chơn Lý TÔNG GIÁO
43. Phép linh là phụ thuộc, chỉ có trí huệ, tâm chơn mới thật là của cải!

Chơn Lý THẦN MẬT
44. Một cục sắt đỏ dưới nhát búa của người thợ rèn lửa văng tứ phía, cục sắt ấy bể lần. Sự phóng tâm loạn vọng làm tổn hại tâm người cũng y như thế.

Chơn Lý THẦN MẬT
45. Địa ngục vô số đếm! Tâm địa ngục nhốt trói cũng gọi là địa ngục! Cái khổ ép ngặt cũng là địa ngục! Tham sân si cũng là địa ngục! Sự ích kỷ cũng là địa ngục! Địa ngục lớn địa ngục nhỏ, tùy theo việc làm, lời nói ý niệm, giáo lý chẳng hay cùng.

Chơn Lý GIÁC NGỘ
46. Cảnh giới địa ngục là sắc thân ác khổ, chết là thất bại. Cảnh giới thiên đường là thức trí thiện vui, sống và thành công. Còn cảnh giới Niết Bàn là chơn tâm tuyệt đối, bình đẳng sáng rỡ, không có chi chi cả.

Chơn Lý GIÁC NGỘ
47. Tâm Niết Bàn yên hơn cảnh Niết Bàn, trí thiên đường vui hơn là cảnh thiên đường, thân địa ngục khổ hơn là cảnh địa ngục, vì cảnh ngoài dễ mau dời đổi, chớ cảnh trong thì thì khó lâu dời đổi đặng. Vì thế nên kẻ đã giác ngộ rồi, thì không chăm chú những việc bên ngoài kia nữa.

Chơn Lý GIÁC NGỘ
48. Chúng ta nên biết tự mình biết ghê sợ tội lỗi, hổ thẹn tội lỗi, và dứt trừ tội lỗi của chính mình, tốt hơn là để người chế trị.

Chơn Lý GIÁC NGỘ
49. Phật là người giác ngộ,
Chúng ta sớm nên giác ngộ.
Vì sự giác ngộ tâm chơn quý báu hơn cái thiện lành thức trí, và cái thiện lành thức trí cần ích hơn là sắc thân vật chất, ác quấy, tội lỗi, danh vọng, vui chơi, cái có nơi ngoài tứ đại.

[DjDoan]

Chơn Lý GIÁC NGỘ
50. Người ở đời nếu không tu thì khó sống an vui, mà tu sái phaép thì lại càng khó sống an vui hơn nữa.

Chơn Lý KHUYẾN TU
51. Khi chúng ta bị người đánh đập, thì chúng ta vội đánh lại họ, mà chẳng chịu tự đánh lấy cái nết hạnh xấu xa, không nghiêm chỉnh của mình.

Chơn Lý ĐI TU
52. Kẻ trí trau tâm, chớ chẳng giồi thân. Nói ít mà nên. Làm ít mà hay, lo ít mà đặng, là bởi nơi tâm đã trọn tốt. Một người địa ngục tối cao quan trọng, mà tâm tánh xấu xa, thì cơ thâm họa diệt thâm, chớ có ích chi mà chúng ta vội tìm tham muốn.

Chơn Lý ĐI TU
53. Tài học sao cho bằng đức hạnh. Đức hạnh mới được bền dài cao quý hơn.

Chơn Lý ĐI TU
54. Hạnh phúc của ta ở nơi tâm ta; sự nghiệp của ta lớn nhỏ là tùy nơi tâm ta lớn nhỏ. Đạo quả trong ngoài, kết thành một lượt không mau không chậm

Chơn Lý ĐI TU
55. Trong đời ai cũng phải ăn mà sống.
Nhưng bởi có cái sống trước.
Vậy thì muốn sống là chớ sát sanh, muốn ăn thì không nên trộm cắp.


Chơn Lý ĂN VÀ SỐNG
56. Mạng người quý báu. Chúng ta nên phải biết rằng, cái sống khó tìm, khi chết đi đâu còn sống lại; chớ của cải trước sau mau chậm, có ngày ta kiếm được. Vậy thì chúng ta muốn sống là phải làm cho mọi người được sống. Ta muốn ăn là phải làm cho mọi người có ăn.

Chơn Lý ĂN VÀ SỐNG
57. “ Ai không cho, cho kẻ đã hỏi xin, là người ấy có tội với công lý; nhưng cũng đừng xin thái quá, để phải mích lòng người”.

Chơn Lý ĂN VÀ SỐNG
58. Trời Phật cứu độ ta là bằng pháp bảo, ta mà được cứu độ hay chăng. Là bởi tự nơi mình, xét lại hành vi của mình.

Chơn Lý ĂN VÀ SỐNG
59. Phật là chỗ đến của tất cả chúng sanh, cũng như toàn giác là chỗ đến của tất cả sự học: chơn như là chỗ đến của tất cả phước đức thiện lành, từ bi, trí huệ.

Chơn Lý CHƯ PHẬT
60. Đạo là con đường của tất cả chúng sanh, mỗi người mỗi tự đi , chớ không có TÊN ĐẠO Gì cả; giáo là sự dạy học để tu hành, chớ không có phải TÔN GIÁO GÌ cả; và phái là sự làm việc giúp ích lợi chung cho nhau, chớ không phải PHÁI GÌ cả.

Chơn Lý TRƯỜNG ĐẠO LÝ
61. Trong đời mà có tai nạn từ nạn nhỏ đến nạn to là đều bởi tại chúng sanh nhân loại có lòng tham.

Chơn Lý NGUỒN ĐẠO LÝ
62. Trần thế cũng như một cái hình người: Sĩ là đầu trên xuôi thuận, nông là mình bụng , kế đó công là tay, đến thương là chân dưới thấp; thân hình này mà ngay như thế thì vận cuộc sanh chúng tất cả bình yên.

Chơn Lý NGUỒN ĐẠO LÝ
63. Ta đã không muốn cái gì, thì đừng bắt kẻ khác phải chịu cái ấy, và ta muốn gì và họ không muốn gì? Trả lời được câu ấy, là ta thấy ra tất cả thế giới chúng sanh ngay.

Chơn Lý CON SƯ TỬ
64. Trong đời nếu chúng ta mà tự biết chê mình chỗ sái quấy, và biết khen tán việc tốt phải của người, thì quý báu lắm; cũng như ai biết hy sinh mình, để giúp cho kẻ khác nên thì người ấy tức là bậc Thánh nhân.

Chơn Lý CON SƯ TỬ
65. Ngày giờ qua như câu chữ, năm tháng như hàng trương, mỗi kiếp sống là một quyển tập. Võ trụ như một kho tàng Pháp bảo, mỗi quả địa cầu là một quyển sách to. Chúng sanh như những học trò, xung quanh là bạn lữ, kẻ dạy dỗ ví những ông thầy; chúng sanh chết đi sống lại, như thay thầy đổi bạn, lên lớp xuống lớp lăng xăng; vạn vật biến hình như sửa tập, các pháp thấp cao, sai khác không như một, là bài vở.

Chơn Lý ĐI HỌC
66. Đừng nghe ai xưng tặng mà gọi là vinh, đừng thấy ai dâng của cho mà thấy là lợi, đừng thấy ai khóc lóc, trìu mến, níu kéo, mà động tình thương ở lại, vì đó là ma vương cám dỗ.

Chơn Lý ĐI HỌC
67. Ông thầy giáo thì phải giữ gìn lời nói, làm cha mẹ là không đặng say sưa rượu thịt, như vậy là con dân , mọi người sẽ hết lòng, lòng người là mạnh hơn hết, được lòng người là được tất cả sự thành công.

Chơn Lý ĐỜI ĐẠO ĐỨC
68. Cõi thiên đường là cõi lòng trong sạch cao thượng.
Cảnh thiên đường là cảnh trí rộng lớn mát mẻ.
Xứ thiên đường là sự thông minh xán lạn đẹp tươi.

Chơn Lý XỨ THIÊN ĐƯỜNG
69. Ở trong đời, ta nhịn đói một buổi không sao; chớ tham ác thì trong một giờ, phải chết khổ sớm vậy.

Chơn Lý VỊ HUNG THẦN
70. Đức Phật khi xưa, cũng tội lỗi mê muội như chúng ta, nhưng nhờ Ngài
sớm nghe qua tỉnh ngộ, không vì nghe lời thẳng mà giận, biết nín lặng mà nghe, biết dằn lòng mà sửa, do đó mà được chỗ hơn người.

Chơn Lý VỊ HUNG THẦN
71. Người sanh ra ở đời, nói chuyện Phật, thấy hình Phật, thì ai cũng thấy được, nhưng khi mình làm Phật thì ít ai muốn chịu làm, vì lẽ không phải dễ dàng như gió thoáng qua, hay nói suông được.

Chơn Lý PHẬT TÁNH
72. Có không tham vọng, tâm ta mới no đủ; có không sân si, tinh thần mới sáng láng mát mẻ trong sạch; Thân, khẩu, ý không vọng động thì tâm hồn mới an trụ cứng cỏi.

Chơn Lý PHẬT TÁNH
73. Khất sĩ là giải thoát trói buộc phiền não vô minh vọng động để sống bằng chơn như trí huệ, an lạc, thong thả, rảnh rang, không còn tạo nghiệp, thì luân hồi sanh tử khổ mới đặng dứt.

Chơn Lý PHẬT TÁNH
74. Thấy tánh thành Phật! Mà thấy tánh là thấy cái chơn như, không vọng động, thấy cái giải thoát các pháp, các sở chấp, do sự giác ngộ trí huệ là Phật của mình; chớ chẳng phải thấy bằng nói, nghe, chữ viết, suy gẫm tưởng tượng.

Chơn Lý PHẬT TÁNH
75. Người tu là bao giờ cũng phải thấy lại nơi mình, thấy cái Phật tánh của mình, xem lại mình có giống y như Phật chăng.

Chơn Lý PHẬT TÁNH
76. Học là để tu, chớ không phải học là để học mà sanhlòng ngạo mạn.

Chơn Lý HỌC ĐỂ TU
77. Chơn lý võ trụ ở bên trong nền đức hạnh, thánh tâm, yên lặng, tự nhiên ( như dốt nát ), chớ chẳng phải ở nơi ngoài sự khoe khoang loạn vọng của kẻ phàm phu, có sự hơn thua, giỏi dở, khen chê, cao thấp.

Chơn Lý HỌC ĐỂ TU
78. Những ai muốn bỏ phàm phu làm thánh, trua đạo bỏ đời, thì phải nên cần “ học để tu”, khi tu là phải xem mình như dốt nát, lơ lơ dường ám độn; đối với ai cũng phải nên chịu sự sút kém nhẫn nhường. Có như thế mới đặng chưởng trau đức hạnh.

Chơn Lý HỌC ĐỂ TU
79. Đạo Phật là con đường giác ngộ của người giác ngộ, của chúng sanh chung.

Chơn Lý ĐẠO PHẬT
80. Nào ai có ngờ đâu, chính người khổ nạn cực nhọc, vui chịu thiệt thòi mãi, kẻ ấy mới ắt phải giàu to tâm trí, an lạc, vĩnh viễn sau này, đó mới gọi là phép tu vậy.

Chơn Lý TU VÀ NGHIỆP
81. Sự trả nghiệp ấy là phép tu tâm, là sự lập công tu đức, quý báu nên hay lắm, có trả nghiệp nhiều mới đặng nhẹ nhàng khỏe khoắn thêm lên, cũng như sự tắm rửa; nhờ vậy tam nghiệp của tâm mới thanh tịnh vãng sanh tịnh độ.

Chơn Lý TU VÀ NGHIỆP
82. Thân trong sạch ấy là xứ Phật.
Miệng trong sạch ấy là Pháp Phật.
Ý trong sạch ấy là con Phật.
Tâm trong sạch tức là Đức Phật.

Chơn Lý TU VÀ NGHIỆP
83. Thân giới là xứ Cực Lạc Tịnh Độ, còn tâm định là Phật A- DI- ĐÀ. Vì giới năng sanh định, định năng phát huệ, lẽ ấy rất thường. Biết như thế là tự lo tu, không còn trông đợi cầu vái ỷ lại nữa.

Chơn Lý VÔ LƯỢNG CAM LỘ
84. Cả thảy Chư Phật đều là pháp cả! Pháp là sáng suốt hơn hết, là sống dai hơn hết, là mát mẻ ngọt ngào hơn hết. Cõi Pháp sẽ chứa độ tất cả sự khổ não của chúng sanh.

Chơn Lý VÔ LƯỢNG CAM LỘ
85. Người cư sĩ thuở xưa thờ phượng Chư Phật Thánh là bằng đức tin tư tưởng và bằng giáo lý trí huệ.

Chơn Lý THỜ PHƯỢNG
86. Nếu tâm càng tự cao, giải đãidễ duôi, là tức thì sa địa ngục trọn vẹn, vì địa vị càng cao là tánh mạng càng nguy hiểm, cũng như người trèo núi, càng lên cao là đáy hố sẽ càng xa sâu thêm mãi.

Chơn Lý THỜ PHƯỢNG
87. Nếu thái hóa thì có ngày bất cập. Sao cho bằng sự thường bền là tốt hay hơn hết. Đạo là mực trung, lợi ích cho cả ta và người mới phải.

Chơn Lý THỜ PHƯỢNG
88. Đạo Phật khi hẹp thì phải mở rộng, và khi rộng là phải thu hẹp, rộng hẹp phải biết tùy duyên mới gọi là phương tiện thiện xảo của trí huệ Phật.

Chơn Lý THỜ PHƯỢNG
89. Sự thờ phượng là để dung hòa kẻ chết với người sống, là pháp tạm trau tâm, giồi trí, thân tập sống chung, chớ đâu phải tư riêng ta người, kiến họ.

Chơn Lý THỜ PHƯỢNG
90. Thân này là của tất cả, tất cả là của thân này, tiếng ta là chung toàn thể, chẳng phải riêng tôi.

Chơn Lý PHÁP CHÁNH GIÁC
91. Giữ tinh là trì giới, không dâm dục làm đầu; điều hòa khí là nhập định, không nói bậy làm gốc; dưỡng thần là không tưởng loạn làm nên.

Chơn Lý SỔ TỨC QUÁN
92. Ba phép tinh, khí, thần hay giới, định, huệ, nơi người mà biết giữ gìn đều đủ, tức là lục căn thanh tịnh, thất tình đoạn phủi, tam độc tiêu trừ, ngũ uẩn khỏi qua, tứ tướng dứt sạch, nhân ngã không còn … nên trí huệ thần thông, quả linh đạo lý, giác ngộ chơn như đặng đều đủ.

Chơn Lý SỔ TỨC QUÁN
93. Tội lỗi chẳng phải hại cho xác thân không thôi, mà là nó sẽ giết hại tâm hồn ta nữa.

Chơn Lý SÁM HỐI
94. Cái biết tham lam dục vọng của ta, là hột non nớt, có ngày bị hủy bỏ.
Cái biết trong sạch thiện lành, là như hột lớn cứng già cũng được khá; nhưng sao bằng chính cái biết định yên chơn như, mới phải hột chín cứng khô, sống mãi để đời, kêu là giác chơn, Phật, hay là ta đó.

Chơn Lý SÁM HỐI
95. Ta là tất cả, tất cả là ta, ta sống cho tất cả, tất cả sống cho ta, tiếng ta đây là tất cả, đó tức là chơn lý võ trụ.

Chơn Lý HÒA BÌNH
96. Đạo của sống là xin nhau sống chung, đạo của biết là học chung, đạo của linh là tu chung.
Đạo đây là chơn lý võ trụ của chúng sanh chung, chớ không phải tông giáo tư riêng.

Chơn Lý HÒA BÌNH
97. Lễ giáo là một chơn lý rất quý báu, là một phép tắc rất diệu mầu, là nấc thang thiện lành tránh ác.

Chơn Lý LỄ GIÁO
98. Đời không lễ giáo là đám rừng hoang ly loạn.

Chơn Lý LỄ GIÁO
99. Mục đích của sống là biết, biết là học. Cái sống là xin. Tất cả chúng sanh là đang xin lẫn nhau; tiến ra từ trong cái ác, cái bất công, cái mê muội.

Chơn Lý ĐẠO PHẬT KHẤT SĨ
100. Phật là giác chơn, là cái biết thật tự nhiên, là nghĩa lý của tiếng Phật, mục đích của cái biết nơi mình, chớ không phải mê tín mờ quáng, mà tự trói mình trong chữ Phật, tiếng đạo, hay tông giáo riêng biệt.

Chơn Lý ĐẠO PHẬT KHẤT SĨ
101. A- La- Hán là bậc mà không còn sự vui khổ của bên ngoài trần thế, là bậc mà tâm sống với cái thật, cái không vọng động, vô vi của bề trong. Cái sống ấy mới thật gọi là bền vui và có được.

Đạo Phật khất Sĩ Việt Nam