Học thuyết âm dương bát quái ngũ hành

[MinhTuyet]

HỌC THUYẾT ÂM DƯƠNG BÁT QUÁI NGŨ HÀNH
Trời Đất vạn vật nói chung là một đại vũ trụ và con người là một tiểu vũ trụ
và cũng hàm chứa Âm Dương và Ngũ Hành. Khởi đầu là Thái Cực, chưa có sự
biến hóa. Thái Cực này vận động biến thành hai khí Âm và Dương. Hai khí Âm
Dương luôn luôn chuyễn hóa làm cho Vũ Trụ động và vạn vật sinh tồn. Người ta
thường nói: Thái Cực thị sinh Lưỡng Nghi, Lưỡng Nghi sinh Tứ Tượng, Tứ
Tượng sinh Bát Quái. Chú ý rằng "thị sinh" ở đây không có nghĩa là từ cái
"không" mà sinh ra cái "có", mà có nghĩa là đã có sẵn trong đó rồi, và có thể
nhận thấy được khi phân hai (sinh) mà hoạt động. Thái (lớn quá, cao xa quá)
Cực (là chỗ tận cùng, chỗ chấm dứt, và cũng có nghĩa là rất lắm, quá nhiều, quá
lớn) là nguyên lí tạo dựng và chi phối Vũ Trụ. Lí Thái Cực là lí Nhất Nguyên
Lưỡng Cực có nghĩa là một nơi (Nhất Nguyên) khi nói chung (khi bất động) có
hai phần Âm Dương (Lưỡng Cực) khi nói riêng ra (khi hoạt động). Nói ngược
lại thì sự hoạt động của Âm Dương là cái lí của Thái Cực. Toàn thể cuộc Trời
Đất này (Vũ Trụ) sinh tồn là do lí Thái Cực, và mọi vật đều do Âm Dương tác
tạo, nên cũng có một lí Thái Cực cho riêng mình. Âm Dương là khí vô hình, có
hai phần khác nhau là Dương và Âm để bù đắp cho nhau mà sinh động lực.
Hai khí Âm Dương giao tiếp tuần hòan sinh hóa ra vạn vật theo 4 trạng thái
phát triển và suy tận được gọi là Tứ Tượng (Thiếu Dương, Thái Dương, Thiếu
Âm, Thái Âm). Tứ Tượng lại sinh Bát Quái. Bát Quái là tám tướng chính của
Âm Dương, sinh hóa ra 5 khí chất chính là Ngũ Hành. Theo Đổng Trọng Thư thì
"Khí của trời đất, hợp thì là một, chia thì là Âm và Dương, tách ra làm bốn mùa,
bày xếp thành Ngũ hành."Âm Dương là một, nhưng Âm Dương thiên biến vạn
hóa (Bất Trắc) để sinh Ngũ Hành, và với tính cách tương phản tương thành đã
sinh hóa vạn vật, muôn lòai, tạo ra một chuỗi nhân quả liên tục không dứt. Vạn
vật trong Vũ Trụ này sở dĩ có được là do sự Diệu Hợp Nhị Ngưng, phối hợp với
nhau một cách kỳ diệu mà ngưng đóng lại của nhị ngũ (2, 5) tức Âm Dương
Ngũ Hành từ Hình Nhi Thượng (khí năng, khí chất vô hình) qua Hình Nhi Ha
(Thể Chất, Hữu Hình). Khi biến thì Hình hóa, ở Trời là Tượng, ở Đất là Hình.
Âm Dương chuyển hóa, tiêu trưởng, thuận nghịch, đắp đổi cho nhau sinh ra Ngũ
Hành, tạo nên vạn vật. Thái Cực động thì sinh Dương, động cực thì Tịnh, Tịnh
thì sinh Âm, Tịnh cực thì lại động, một Tịnh một động cũng làm căn bản cho
nhau, đó là trở về cái gốc (Hổ Vi Kỳ Căn).
CÁC QUI LUẬT BIẾN ĐỘNG CỦA VẠN VẬT
Các hiện tượng của Vũ Trụ chỉ là trạng thái khác nhau trong vòng Sinh Tử,
Tử Sinh (tức là Thành Thịnh Suy Hủy, Thành Trụ Họai Không, Sanh Lão Bệnh
DỊCH HỌC KHÁI QUÁT Tác giả: Trừ Mê Tín
Tử) của vật thể biến động. Tư tưởng Đông Phương cho rằng Vũ Trụ có một
mãnh lực vô hình chu du khắp không gian và thời gian gọi là Thái Cực, tác động
do hai trạng thái động Tịnh của chính mình, tức là hai khí Âm Dương, đễ biến
hóa muôn lọai, tạo ra một cuộc sống động và vĩnh cữu. Đó là lí Nhất Nguyên
Lưỡng Cực, tức lí Thái Cực, Âm Dương. Khởi thủy, vua Phục Hi đã vạch và xếp
Tiên Thiên Bát Quái và 64 trùng quái đễ biểu tượng cho Âm Dương chuyển hóa,
rồi tìm hiểu và sự sinh khắc chế hóa của Ngũ Hành, do tác động của Âm Dương
sinh ra, biểu hiện nơi các con số trên Hà Đồ. Đầy cả khỏang Trời Đất này duy
chỉ có một cái lí ấy mà thôi, lí ấy là lí tự nhiên, lí của Thái Cực. Lí ấy nằm trong
Tượng, nghĩa là trong các hào quái đã được dựng nên để biểu tượng cho sự
chuyển hóa của Âm Dương. Sự chuyển hóa của Âm Dương là cái lí của Thái
Cực. Âm Dương chuyển hóa tạo ra Ngũ Hành Khí, biểu hiện bởi các con số nằm
trong Hà Đồ và Lạc Thư. Thái Cực là Lí tự nhiên, Hào Quái là Tượng của Âm
Dương, Hà Đồ và Lạc Thư là số của Ngũ Hành. Có lí thì có Tượng, có Tượng
thì có Số. Vũ trụ vạn vật chỉ có một cái lí chung và duy nhất nhưng mang nhiều
Tượng Số, do đó mà mọi vật có từng nhóm số. Mọi vật đều có một Thái Cực
(Các hữu Thái Cực), nghĩa là mọi vật, cũng như con người, đều là một tiểu Vũ
Trụ, Vũ Trụ có tính chất nào, tính cách nào thì mọi vật cũng có như vậy. Vua
Phục Hi và các người đời sau đều đã dùng Tượng Số ấy mà tìm hiểu Vũ Trụ
trong mọi quan hệ với nhân sinh. Vũ trụ và nhân sinh có mới liên hệ nhất quán,
chỉ khác nhau ở chỗ cao thấp, thanh trọc, lớn nhỏ mà thôi. Đó là Thiên Địa vạn
vật đồng nhất thể, đó là Thiên Nhân tương dữ và tương hợp. Lẽ Trời sao thì lẽ
người vậy, việc trời sao thì việc người vậy.
Vạn vật đều biến động đổi dời tuân theo các qui luật như luật Biến Hóa, luật
Tương Sinh Tương Khắc (Tướng Phản tương Thành), luật Tiêu Trưởng, luật
Tương Ứng Tương Cầu, luật Tích Tiệm, luật Phản Phục, luật Biến Dịch.
Luật Biến Hóa nghĩa là biến động mãi mãi, chu lưu khắp chốn, lên xuống
không cùng, luân phiên thay đổi nhau: cứng mềm, nóng lạnh, sinh tử cho nên
không thể lấy cái gì làm chủ yếu điển hình được. Chết (tử) chỉ là Biến và Hóa,
chết mà không mất (Tử nhi bất vong). Biến là do cùng: Cùng tắc biến, biến tắc
thông, thông tắc cửu, nghĩa là có cùng thì mới có biến, có biến mới có thông, có
thông mới có lâu bền. Một đóng, một mở gọi là biến. Qua rồi lại, lại rồi qua, và
qua lại không cùng gọi là thông.
Luật Tương ứng tương cầu (giao cảm) nghĩa là hai khí Âm Dương có giao
cảm với nhau thì vạn vật mọi hóa sinh, vạn vật sinh rồi lại tiếp tục sinh mãi đưa
đến cuộc biến đổi trở thành vô tận. Âm Dương có hòa xướng là cái trạng thái
bình, Âm Dương xung khắc là cái trang bĩ lọan. Vạn vật trong Vũ Trụ bao giờ
cũng tìm bạn đồng hành để tương ứng, đồng khí để tương cầu. Âm Dương tìm
lẫn nhau, hoặc Âm cũng tìm Âm, Dương cũng tìm Dương nhưng phải là đồng
vọng hay đồng độ, nghĩa là Nội Ngọai tương ứng và tùy thuộc vào thời. Do đó