Hiện tượng 2012

[KhoiTam]

Hiện tượng năm 2012 bao gồm dự đoán về sự tin tưởng vào ngày tận thế là sẽ có sự kiện biến động lớn làm thay đổi Trái Đất sẽ xảy ra vào ngày 21 tháng 12 năm 2012[1][2][3], Đó sẽ là ngày cuối cùng trong lịch dài 5.125 năm của người Maya. Những đức tin này dựa trên sự nghiên cứu của các nhà chiêm tinh và xen kẽ với khái niệm huyền thoại, những công trình nghiên cứu từ số học hoặc sự tiên đoán xác thật từ sự sống ngoài Trái Đất.

Tín đồ New Age giải thích Trái Đất và Loài người sẽ trải qua sự biến động vật lí và tâm linh, và năm 2012 có thể đánh dấu cho sự kết thúc của kỷ nguyên loài người và mở đầu cho kỷ nguyên mới[4] Một số tin rằng năm 2012 là sự khởi đầu linh ứng cho sách khải huyền. Cả hai ý kiến này đều phổ biến trong sách và phim tư liệu, và được lan truyền rộng rãi bởi các website và các nhóm thảo luận.

Các nhà chuyên môn phản đối về ý kiến thảm hoạ sẽ đến vào năm 2012, lý thuyết được đưa ra về số mệnh sắp xảy đến bắt nguồn từ bộ tộc Maya của Châu Mĩ ngày xưa cũng như các nhà khoa học đương thời. Các nhà thông thái người Maya phản đối ý kiến lịch dài sẽ kết thúc vào năm 2012, mà đó chỉ là sự nhầm lẫn trong lịch sử Maya.[5] Hiện nay, những người Maya hiện đại phần lớn không tin về sự kiện 2012, và những thông tin của người Maya về vấn đề đó rất hiếm và có nhiều mâu thuẫn, chỉ có một số ít người đồng ý với họ, bất cứ đều gì xảy ra năm 2012 cũng có thể là những gì lịch Maya ám chỉ.

Lúc bấy giờ, các nhà thiên văn học và các nhà khoa học tự nhiên phản đối sự tiên đoán của sách khải huyền, đã loại bỏ những khả năng sẽ xảy ra trên mặt đất bởi thiên tai từ các quan sát của các nhà khoa học hoặc những tiên đoán không căn cứ cũng phát sinh từ những phát hiện này.[6] NASA xem nỗi sợ về năm 2012 giống như là sự cố máy tính năm 2000, và kết luận năm 2012 sẽ chẳng có gì khác ngoài các vụ thiên tai sẽ xảy ra.[6]

Lịch của người Maya

Tháng 12 năm 2012 đánh dấu sự kết thúc của một b'ak'tun; tức là một khoảng thời gian trong lịch của người Maya (Mesoamerican Long Count calendar) được sử dụng ở Trung Mỹ trước khi người Châu Âu đặt chân đến. Mặc dù lịch này rất có thể là phát minh của người Olmec,[7] nhưng nó lại trở nên gắn liền với nền văn minh Maya có thời kỳ phát triển kéo dài từ 250-900 TCN.[8] Những hệ thống chữ viết cổ của người Maya đã được giải mã đáng kể,[9] có nghĩa là các văn bản và vật liệu khắc chữ của họ vẫn còn tồn tại từ trước sự xâm chiếm của người Châu Âu.
Không giống như Lịch vòng tròn có chu kỳ 52 năm vẫn được sử dụng hiện nay, lịch của người Maya là dạng đường thẳng, và các đơn vị khoảng thời gian được tính theo hệ số 20: 20 ngày làm một uinal, 18 uinal (tức 360 ngày) là một tun, 20 tun là một k'atun, và 20 k'atun (tức 144,000 ngày) tạo thành một b'ak'tun. Vì vậy, một ngày của người Maya ký hiệu là 8.3.2.10.15 tương ứng với: 8 b'ak'tun, 3 k'atun, 2 tun, 10 uinal và 15 ngày.[10][11]





Nó được chia như sau:

• Muời ba ngày là một tuần, hai mươi tuần là một năm.
• Một năm lịch tôn giáo của người Maya chỉ có 260 ngày.
• Người Maya tính toán lịch của họ theo tròn chu kỳ tồn tại của trái đất, mà chu kì hiện tại kết thúc vào năm 2012.
• Không phải lịch của người Maya kết thúc là lúc thế giới kết thúc.
• Nhưng liên hệ mốc thi gian này với các tài liệu của thiên văn học (Astronomy) và vật lý thiên văn (Astrophysics) ta thấy có nhiều sự kiện trùng hợp.

Ngày tận thế
Văn học dân gian của người Maya cho rằng có sự tồn tại của những "chu kỳ thế giới", tuy nhiên ghi chép này đã không còn nguyên vẹn nên đã để lại một đáp án mở với nhiều khả năng.[12]

Theo tập sử thi Popol Vuh, một cuốn sách tổng hợp chi tiết các tính toán của sự tạo thành thế giới do người K'iche' ở vùng cao nguyên (một trong những nhóm dân tộc Maya) để lại, thì chúng ta đang sống trong thế giới thứ 4.[13] Sách Popol Vuh miêu tả, đầu tiên các vị thần sáng tạo ra 3 thế giới nhưng bị thất bại, đến lần thứ 4 mới thành công và cũng chính là nơi mà loài người đang sinh sống hiện giờ. Trong lịch của người Maya, thế giới trước đã kết thúc sau 13 b'ak'tun, tức là khoảng 5125 năm.[14][a] "Ngày 0" của lịch[b] đã được thiết lập lại trong quá khứ để đánh dấu sự kết thúc của thế giới thứ 3 và bắt đầu thế giới hiện tại, thời điểm này tương ứng vào ngày 11 tháng 8 năm 3114 trước Công nguyên theo lịch Gregory đón trước.[15][c] Điều này có nghĩa là thế giới thứ 4 cũng sẽ đi đến thời điểm tận cùng của nó vào b'ak'tun thứ 13, hay theo cách ghi ngày của người Maya là 13.0.0.0.0, tức là ngày 21 tháng 12 năm 2012.[1][c]

Năm 1957, nhà thiên văn học và Maya học, Maud Worcester Makemson đã viết rằng "sự hoàn tất một Chu Kỳ Lớn của 13 b'ak'tun mang một ý nghĩa vô cùng trọng đại đối với người Maya".[16] Năm 1966, Michael D. Coe khẳng định trong cuốn The Maya "có một gợi ý...là sự hủy diệt[17] sẽ giáng xuống bất chợt cho những con người trụy lạc của thế giới này vào ngày cuối cùng của b'ak'tun thứ 13. Như vậy hiện tại ... vũ trụ của chúng ta sẽ bị tiêu diệt trong tháng 12 năm 2012 [d] khi chu kỳ lớn của lịch Maya hoàn tất."[18]

Đọc thêm @ Hiện tượng 2012 – Wikipedia tiếng Việt

[KhoiTam]

Những phản đối
Lời giải thích về ngày tận thế của Coe đã được nhắc lại bởi nhiều học giả khác trong suốt những năm đầu của thập niên 1990.[19] Tuy nhiên sau đó nhiều nhà nghiên cứu đã cho rằng ngày cuối cùng kết thúc b'ak'tun thứ 13 rất có thể là lý do cho một lễ kỷ niệm,[3] chứ không phải là đánh dấu hết lịch.[20] Học giả về người Maya, Mark Van Stone đã nói "không có bất kỳ điều gì trong lời tiên tri của người Maya, Aztec hay người Trung Mỹ cổ xưa cho rằng có một sự thay đổi bất ngờ hoặc trọng đại nào xảy ra trong năm 2012. Khái niệm về một 'Đại Chu Kỳ' sắp kết thúc hoàn toàn là phát minh của người hiện đại".[21] Năm 1990, 2 học giả về Maya là Linda Schele và David Freidel đã rút ra kết luận là người Maya "chưa từng thai nghén bất kỳ ý nghĩ nào về ngày tận thế như nhiều người đã giả thuyết."[22] Susan Milbrath, phụ trách bảo tàng nghệ thuật Châu Mỹ Latinh và khảo cổ học tại Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Florida, nói rằng "chúng tôi không có những ghi chép hoặc tin tức gì cho rằng [người Maya] đã từng nghĩ về một ngày chấm dứt thế giới vào năm 2012".[3] Sandra Noble, giám đốc điều hành của Foundation for the Advancement of Mesoamerican Studies ở Crystal River (Florida) nói rằng, đối với người Maya đó sẽ là một ngày lễ rất lớn để kỷ niệm ngày cuối cùng của một chu kỳ bình an vô sự. Về việc ngày 21 tháng 12 năm 2012 bị xem như là một sự kiện hoặc thời điểm của tận thế, Sandra cho rằng "đó là một sự bịa đặt hoàn toàn, và là một cơ hội để nhiều người rót tiền vào".[3] Còn ông E. Wyllys V Andrews, giám đốc Đại học Tulane viện nghiên cứu Trung Mỹ (MARI) cho rằng "sẽ có một chu kỳ tiếp theo. Chúng ta biết rằng người Maya đã nghĩ là có một chu kỳ trước chu kỳ này, và điều đó có nghĩa là họ hoàn toàn yên tâm với một chu kỳ tiếp theo sau chu kỳ này"[23]

Những mối liên hệ của người Maya với b'ak'tun 13
Cộng đồng người Maya hiện nay không chú trọng nhiều đến b'ak'tun 13.[24] Mặc dù chu kỳ lịch vẫn được sử dụng bởi vài nhóm người Maya trên cao nguyên Guatemalan, nhưng cách tính lịch kiểu này đã được xem như là một sử dụng độc quyền bởi người Maya cổ đại mà các nhà khảo cổ vừa chỉ mới khám phá gần đây.[25] Một bô lão người Maya là Apolinario Chile Pixtun và nhà khảo cổ học người Mexico là ông Guillermo Bernal đều nhấn mạnh rằng "ngày tận thế" là một khái niệm của phương Tây, nó có rất ít hoặc chẳng có ảnh hưởng gì với đức tin của người Maya. Bernal nghĩ rằng ý tưởng đó đã được người phương Tây gán ghép cho người Maya bởi vì những chuyện hoang đường của họ đang dần "cạn kiệt".[24][26] Nhà khảo cổ học người Maya, Jose Huchm nói "nếu giả sử tôi đi đến những cộng đồng nói tiếng Maya và hỏi họ những gì sẽ xảy ra trong năm 2012, họ sẽ chẳng có bất kỳ một ý kiến nào. Thế giới sẽ chấm hết? Họ sẽ chẳng thèm tin bạn đâu. Chúng tôi có nhiều mối bận tâm thực sự ở hiện tại, như là mưa chẳng hạn".[24]

Chẳng có gì là chắn chắn chứng minh người Maya cổ đại đã quan trọng hóa b'ak'tun 13.[27] Hầu hết các sử liệu chính xác từ các bảng khắc ghi chép của người Maya cổ đại để lại không có tuyên bố nào hàm ý dự đoán hay tiên tri.[27] Tuy vậy, có 2 chỗ trong sử liệu của người Maya có thể có đề cập đến sự kết thúc của b'ak'tun thứ 13, đó là: Đài tưởng niệm Tortuguero 6 và the Chilam Balam.

Tortuguero
Khu vực Tortuguero nằm ở cực nam Tabasco-Mexico có từ thế kỷ thứ 7, bao gồm hàng loạt các chữ khắc trên bia chủ yếu là để vinh danh vị vua đương thời là Bahlam Ajaw. Một dòng chữ trên đài tưởng niệm Tortuguero 6 có liên quan đến b'ak'tun 13. Nó đã bị xóa đi một phần, Sven Gronemeyer và Barbara MacLeod đã đưa ra bản dịch hoàn chỉnh nhất:

tzuhtzjo:m uy-u:xlaju:n pik

Sẽ hoàn tất xong b'ak'tun thứ 13.
chan ajaw u:x uni:w

là 4 Ajaw 3 K'ank'in
uhto:m il?

và một 'hiện tượng' sẽ xảy ra [?].
ye'ni/ye:n bolon yokte'

là sự xuất hiện của thần B'olon-Yokte'
ta chak joyaj

trong một "sự tấn phong" vĩ đại.[28]

Rất ít điều được biết về thần Bolon Yokte. Theo một bài viết của Mayanists Markus Eberl và Christian Prager trong Báo cáo nhân chủng học, tên của ông bao gồm các yếu tố: "số chín", 'te-OK '(vẫn chưa hiểu được nghĩa của chữ này), và "thần ". Sự rắc rối của những chữ khắc quá xưa này cho thấy đây là một vị thần rất cổ và những chữ này không giống với những tài liệu sao chép hiện có. [29] B'olon-Yokte cũng xuất hiện trong các bảng khắc khác phát hiện tại Palenque, Usumacinta, và La Mar và được miêu tả như là một vị thần của xung đột, chiến tranh, và địa ngục. Trong một tấm bia, thần B'olon-Yokte được trang trí với một sợi dây quanh cổ, và trong một tấm bia khác thì với túi hương, cả hai vật này đều là vật cúng tế trong các dịp tất niên.[30]

Dựa trên những quan sát các nghi thức hiện đại của người Maya, Gronemeyer và MacLeod đã xác nhận là tấm bia đề cập đến một lễ kỷ niệm, trong đó một người đóng vai 'K'uh Bolon Yokte' sẽ mặc lễ phục và diễu hành quanh một khu vực.[31] Gronemeyer và MacLeod nhấn mạnh sự liên hệ giữa Bolon Yokte 'K'uh với b'ak'tun thứ 13 trong tấm bia này dường như là rất quan trọng, lễ kỉ niệm này sẽ khác những buổi lễ thông thường, chẳng hạn như dựng nhiều tấm bia, đốt hương trầm v,v. Gronemeyer và MacLeod cũng khẳng định sự kiện này được lên kế hoạch dành cho năm 2012 chứ không phải cho thế kỷ 17.[32]

Những ngày sau b'ak'tun thứ 13
Những bản thảo của người Maya đôi khi cũng đề cập đến việc dự đoán các sự kiện xảy ra trong tương lai hoặc đánh dấu những lễ kỷ niệm ở những ngày sau b'ak'tun thứ 13. Trên tấm khắc phía tây của đền Temple of Inscriptions (tiếng Việt: Đền của những câu khắc) ở Palenque, một phần của văn bản này đề cập đến tương lai ở chu kỳ thứ 80 của vòng lịch 52 năm tính từ lễ lên ngôi của vua K'inich Janaab' Pakal. Lễ lên ngôi của vua Pakal xảy ra vào ngày 9.9.2.4.8, tương đương với ngày 27 tháng 7 năm công nguyên 615 theo lịch Gregory đón trước. Dòng chữ bắt đầu với ngày sinh của Pakal 9.8.9.13.0 (ngày 24 tháng 3, năm công nguyên 603) và sau đó cộng thêm vào ngày này các số 10.11.10.5.8,[33] tương đương với ngày 21 tháng 10, năm công nguyên 4772, tức 4.000 năm sau thời đại của vua Pakal.[21][33][34]
Một ví dụ khác là trên bia số 1 tại Coba, một ngày 13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13.13 .13.13.13.0.0.0.0, tức 20 lần đơn vị b'ak'tun, tương đương 4.134105 × 1028 (41x1027) năm trong tương lai,[22] hay cũng có thể là trong quá khứ.[35] Ngày này gấp 3x1018 lần tuổi của vũ trụ đã được xác định bởi các nhà vũ trụ học.

[KhoiTam]

Đức tin của phong trào New Age
Nhiều sự quả quyết về năm 2012 đều là một hình thức của những người theo thuyết Maya thần bí,[e] một sự góp nhặt chưa được hệ thống hóa những đức tin của phong trào New Age về sự thông thái và yếu tố tâm linh của người Maya xưa. Nhà nghiên cứu thiên văn học cổ đại, Anthony Aveni nói rằng trong văn học của người Maya cổ luôn đề cao sự cân bằng của vũ trụ cho nên người Maya không thể vẽ ra hiện tượng năm 2012 được vì điều đó là mâu thuẫn với tư tưởng truyền thống của họ. Thay vào đó, hiện tượng này gắn liền với các quan niệm của người Mỹ, chẳng hạn như phong trào New Age, thuyết thời đại hoàng kim, hoặc tin vào sự tồn tại của những kiến thức bí mật có từ cổ xưa hay từ những nơi xa xôi nào đó.[36] Các chủ đề văn học khai thác về hiện tượng 2012 bao gồm 'sự nghi ngờ đối với nền văn hóa chính thống phương Tây', ý tưởng về một sự phát triển của tâm linh, và khả năng dẫn đắt thế giới vào phong trào New Age bằng những ví dụ cá nhân hoặc những kiến thức đã được hợp nhất vào. Mục đích của nền văn học này không phải là để cảnh báo mọi người về cái chết cận kề, mà để thúc đẩy những sự đồng cảm phản văn hóa, tính cho cùng là thúc đẩy chính trị xã hội và chủ nghĩa tâm linh tích cực.[2] Aveni, một nhà nghiên cứu về phong trào New Age và các cộng đồng những người tìm kiếm sự thông minh ngoài trái đất (SETI) đã cho rằng những chuyện kể về năm 2012 là sản phẩm của một xã hội 'bị cách ly': "Khi chúng ta không thể tự tìm câu trả lời thuộc về tâm linh cho những thắc mắc lớn về cuộc đời, chúng ta sẽ quay sang những thực thể tưởng tượng ở bên ngoài, nằm ở một không thời gian nào đó rất xa - chỉ các thực thể này mới có thể sở hữu được những kiến thức cao cấp".[37]

Năm 1975, sự việc kết thúc b'ak'tun đã trở thành chủ đề nghiên cứu của một số tác giả New Age, những người tin rằng điều này sẽ tương ứng với một "sự thay đổi ý thức" toàn cầu. Trong cuốn sách Mexico Mystique: The Coming Sixth Age of Consciousness, Frank Waters liên kết ngày 24 tháng 12 năm 2011[c] của Coe, với thuật chiêm tinh và những lời tiên tri của thổ dân Hopi[38], trong khi đó thì cả Argüelles José (trong cuốn The Transformative Vision[39]) và Terence McKenna (trong The Invisible Landscape[40][41]) đều bàn luận về tầm quan trọng của năm 2012, nhưng không đưa ra một ngày cụ thể. Năm 1987, Argüelles sau khi nắm bắt được sự kiện Harmonic Convergence (tiếng Việt: hội tụ hài hòa) đã định ra ngày 21 tháng 12 trong cuốn The Mayan Factor: Path Beyond Technology[42][43], ông tuyên bố vào ngày đó trái đất sẽ đi qua một "chùm ánh sáng" rất lớn từ trung tâm của thiên hà, và cho rằng người Maya đã liên kết lịch của họ với một dự đoán về sự kiện đó[44]. Aveni bác bỏ tất cả các tác giả này.[45]

Sự thẳng hàng trong Ngân hà
hông có sự kiện thiên văn đáng chú ý nào vào ngày bắt đầu của lịch Long Count.[46] Tuy nhiên,từ giữa những năm 1990, tác giả chuyên viết về chủ nghĩa bí truyền John Major Jenkins đã khẳng định người Maya cổ đại cố tình ràng buộc ngày cuối cùng trong lịch của họ với ngày Đông chí năm 2012, tức là ngày 21 tháng 12. Ngày này phù hợp với một ý tưởng của ông về sự thẳng hàng trong Ngân hà.[47]

Tuế sai
Trong hệ Mặt trời, các hành tinh và Mặt Trời nằm trên cùng một mặt phẳng, được gọi là mặt phẳng hoàng đạo. Theo quan sát của chúng ta từ trái đất, hoàng đạo là đường đi của Mặt Trời vẽ trên bầu trời trong một năm. Mười hai chòm sao cùng nằm trên hoàng đạo được gọi là mười hai cung hoàng đạo, hằng năm mặt trời lần lượt đi qua tất cả mười hai chòm sao này, theo thời gian, chu kỳ của mặt trời sẽ chậm lại 1 độ vào mỗi 72 năm, hay chậm hẳn 1 cung hoàng đạo mỗi 2160 năm. Sự thay đổi này gọi là tuế sai, nguyên nhân là do trục trái đất bị lắc nhẹ khi quay, xảy ra giống hiện tượng tiến động của con quay.[48] Sau khoảng 26000 năm thì đỉnh cực Bắc của trục trái đất vẽ đủ 1 vòng tròn, hay mặt trời di chuyển trên đường hoàng đạo sẽ bị chậm lại đúng 1 vòng 360 độ.[48] Trong chiêm tinh học truyền thống phương Tây, tiến động được đo từ ngày xuân phân ở Bắc bán cầu, hoặc tại thời điểm mà tại đó Mặt Trời nằm chính xác ở khoảng giữa điểm thấp nhất và cao nhất trên bầu trời. Hiện nay, vị trí của mặt trời vào mùa xuân đang ở trong chòm sao Song Ngư và đang chuyển động chậm dần ngược lại vào chòm sao Bảo Bình. Điều này báo hiệu sự kết thúc của một thời kỳ chiêm tinh (thời kỳ của Song Ngư) và bắt đầu vào một thời kỳ khác (thời kỳ của Bảo Bình).
Tương tự như vậy, vị trí thấp nhất của mặt trời (đông chí), hiện đang trong chòm sao Nhân Mã, một trong hai chòm sao trong đó các cung hoàng đạo giao cắt với dải Ngân hà.[49] Và cứ mỗi 1000 năm, vào ngày đông chí, Mặt Trời và dải Ngân hà (quan sát từ mặt đất) xếp thẳng hàng, và hàng năm, tuế sai gây ra một sự dịch chuyển nhỏ vị trí biểu kiến ​​của Mặt Trời trong dải Ngân Hà.

Chủ nghĩa thần bí
Jenkins cho rằng lịch của người Maya dựa trên quan sát của họ về Great Rift, là một nhóm các đám mây bụi tối chia dọc theo dải sáng của Ngân hà, mà người Maya gọi nó là Xibalba be hay "đường tối" [50] Jenkins cho rằng người Maya đã nhận biết được nơi giao nhau của đường hoàng đạo với Great Rift và đánh dấu vị trí này trên bầu trời như một điểm rất quan trọng trong thiên văn học. [51] Theo giả thuyết này, Mặt trời sẽ thẳng hàng một cách chính xác với đường xích đạo của Ngân hà vào ngày đông chí năm 2012. [51] Jenkins cho rằng người Maya cổ đại đã dự đoán trước được hiện tượng này và xem nó như là một điềm báo về một sự chuyển đổi hoàn toàn tâm linh nhân loại.[52] Những người thuộc phong trào New Age đề xuất ra giả thuyết này còn lý luận rằng người Maya vẽ lịch của họ với mục đích chuẩn bị cho một sự kiện quan trọng sẽ xảy ra cho thế giới cũng giống như các nhà chiêm tinh học sử dụng vị trí của các ngôi sao và các hành tinh để đưa ra những tuyên bố về các sự kiện tương lai.[53] Jenkins còn dẫn chứng về sự hiểu biết của các pháp sư Maya cổ đại về trung tâm Ngân hà bằng các luận điểm như họ đã biết sử dụng nấm psilocybin (một loại nấm thần bí có thể đem lại cảm giác về tâm linh), những con cóc có chứa chất tác động lên trí tuệ và hành vi, và các chất ma túy khác. [54] Jenkins còn liên kết Xibalba be với "cây thế giới", dựa trên các nghiên cứu về vũ trụ học hiện đại (không phải cổ đại) của người Maya. [55].

[KhoiTam]

Những chỉ trích
Các nhà thiên văn như David Morrison cho rằng xích đạo của Ngân hà là một đường hoàn toàn không cố định, và không bao giờ có thể vẽ ra một cách chính xác được bởi vì không thể xác định ranh giới chính xác của dải Ngân hà, mà tùy thuộc vào độ sáng rõ khi quan sát. Jenkins cho biết ông đã thu được kết quả về vị trí của đường xích đạo Ngân hà từ những quan sát thực hiện ở độ cao 11.000 foot (3.400 m), là độ cao có thể cung cấp một hình ảnh rõ nét hơn về dải Ngân hà so với điều kiện quan sát của người Maya.[44] Hơn nữa, khi Mặt Trời lùi nửa độ trên cung hoàng đạo, nó cần phải thêm 36 năm nữa để tiến động đến một điểm mới. Jenkins nhấn mạnh rằng ngay cả khi vị trí của đường xích đạo Ngân hà được xác định chắc chắn thì đường này phải đi qua tâm của Mặt Trời một cách chính xác nhất vào năm 1998.[56][57]

Không có bằng chứng rõ ràng rằng người Maya cổ đại đã nhận thức được tiến động. Một số học giả Maya, như Barbara MacLeod, Michael Grofe, Eva Hunt, Gordon Brotherston, và Anthony Aveni,[58] đã cho rằng một số ngày thánh của người Maya tính thời gian theo chu kỳ tuế sai, nhưng quan điểm học thuật về đề tài này vẫn còn chưa thống nhất.[21] Ngoài ra những bằng chứng, khảo cổ, lịch sử chứng minh rằng Maya xem trọng về các điểm chí hay điểm phân vẫn còn quá ít.[21][59] Cũng có thể là chỉ có người Trung Mỹ cận đại mới quan sát thấy các điểm chí,[60] nhưng điều này cũng là một vấn đề tranh chấp giữa các nhà Maya học.[21][59] Ngoài ra không có bằng chứng nào cho thấy người Maya cổ đại quan trọng hóa dải Ngân hà, không có bất kỳ hình tượng trong hệ thống chữ viết của họ để đại diện cho Ngân hà, cũng không có bảng thiên văn hoặc bảng niên đại nào gắn liền với nó.[61]

Sóng thời gian không và Kinh Dịch
"Sóng thời gian không" là một công thức thần số học dùng để tính toán sự lên xuống của "tính mới", được định nghĩa là lượng tăng lên theo thời gian trong liên kết của vũ trụ, hoặc là sự phức tạp có tổ chức.[62] Theo Terence McKenna, vũ trụ có một điểm hút định hướng tại thời điểm kết thúc của thời gian có thể làm tăng sự liên kết, cuối cùng đạt đến một điểm kỳ dị vô cùng phức tạp trong năm 2012, lúc đó thì bất cứ điều gì có thể tưởng tượng được sẽ xuất hiện tức thời. Ông hình thành ý tưởng này trong những năm từ đầu đến giữa thập niên 1970 sau khi sử dụng nấm psilocybin và DMT (Dimethyltryptamine).[62]

McKenna biểu diễn "tính mới" bằng một chương trình máy tính để hiển thị một dạng sóng gọi là sóng thời gian không (Timewave zero) hoặc sóng thời gian. Dựa trên những giải thích của McKenna về 64 quẻ của Kinh Dịch,[40] các biểu đồ hiển thị các giai đoạn lớn của "tính mới" tương ứng với những thay đổi lớn trong sự tiến hóa sinh học và văn hóa xã hội của nhân loại. Ông tin rằng các sự kiện ở một thời điểm nhất định nào đó đều có mối quan hệ đệ quy đến sự kiện tại thời điểm khác, và ông chọn vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima là cơ sở để tính toán ngày tận thế của ông vào tháng 11 năm 2012. Sau đó, khi ông phát hiện ra ngày này gần với việc kết thúc b'ak'tun thứ 13 của lịch Maya, nên ông đã sửa lại giả thuyết của mình để cả hai ngày đều có thể phù hợp.[63]

Các khái niệm
Trong năm 2006, tác giả Daniel Pinchbeck đã phổ biến khái niệm của New Age về ngày này trong cuốn sách năm 2012: Trở về những con số Quetzalcóat, nối b'ak'tun 13 đến niềm tin trong những vụ bắt cóc bí ẩn, và mặc khải cá nhân dựa trên việc sử dụng các entheogens và mediumship .[64][65]
Tại Ấn Độ, những guru Kalki Bhagavan đã cho rằng năm 2012 như là một "hạn chót" cho sự giác ngộ của con người ít nhất là từ năm 1998. [66]Hơn 15 triệu người xem xét Bhagavan là hóa thân của thần Vishnu và rằng năm 2012 đánh dấu sự kết thúc của Kali Yuga, hoặc suy thoái tuổi tác .[67]

Cuốn sách Atlantis và 2012: Khoa học về các Nền văn minh bị lãng quên và những lời tiên tri của người Maya, của Frank Joseph được xuất bản vào năm 2010, trái phải những lời tiên tri của người Maya về Ngày 21 Tháng 12 2012, huyền thoại về các lục địa đã mất của Atlantis và Lemuria, cho rằng những kiến thức của một trận đại hồng thủy vừa qua Mang đến những gì người Maya cổ đại và Ai Cập cổ đại. Joseph kết nối kiến thức này để câu chuyện của Ark của Công ước, nào ông khẳng định đã bị đánh cắp từ các kim tự tháp của Moses, được mang từ Jerusalem đến Mỹ do Hiệp sĩ Templar, và bây giờ nằm ẩn trong một hang động ở Illinois, đang chờ phát hiện ra nó tiên tri vào năm 2012, để mở ra một thời đại mới. [68]

Ảnh hưởng
Nhiều người cũng đang tâm trạng hoang mang sợ hãi. Vào năm 2012 sẽ có thể có một thiên tai gì đó hoặc vị thần linh nào đó giáng trần. Nhưng hiện giờ tất cả chỉ là phỏng đoán dựa trên các vật và thông tin của nền Văn minh Maya bí ẩn. Một số người cho rằng năm 2012 sẽ lần nữa giống như vụ năm 2000 hoặc giống như bao lời tiên tri khác về ngày tận thế nhưng không thành sự thật. [69]
Theo tính toán của người Maya thì ngày 21 tháng 12 năm 2012 là ngày lịch Gregorian cuả họ kết thúc. Đó là khi mặt trời cũng sẽ nằm chính giữa trung tâm Ngân Hà trong Thái Dương Hệ cứ mỗi 26,000 năm, và ngày này cũng trùng vào ngày Đông chí. Chính vì những hiện tượng trùng hợp này người ta [70]cho rằng nguồn năng lượng chiếu vào trái đất sẽ bị cản trở, và khoảng giữa cuả trái đất sẽ bị kéo phình ra do lực kéo từ bên ngoài trái đất gây ra. Mặt đất lúc đó cũng sẽ bị thay đổi vị trí, những vùng đất liền cuả các đại lục sẽ bị lôi kéo về phiá những miền khác do ảnh hưởng cuả lực hút từ ngoài trái đất cuả thiên hà. Khi đó sẽ xảy ra vô số nạn núi lưả, các trận sóng thần lúc đó sẽ nổi lên vô số, và nạn động đất cũng thế.

Một số mặt của quan điểm này cũng phần nào được xác nhận bởi cơ quan NASA khi họ tuyên bố về hiện tượng những tia lửa và đốm đen từ mặt trời toả ra nhất loạt sẽ gây ra thảm cảnh cúp điện liên tục và các hệ thống vệ tinh nhân tạo sẽ bị cản trở vào năm 2012[71]. Trong bản tường trình cuả NASA vào năm 2002 cho thấy trái đất bị đã phình ra ở khúc giữa từ 1998[70], với hình ảnh chứng minh do hệ thống vệ tinh chụp được[72].

[KhoiTam]

Giả thuyết
Địa từ đảo ngược
Một ý tưởng khác liên quan đến một sự đảo ngược địa từ (thường không chính xác được gọi là một sự thay đổi cực của những người ủng hộ), có thể được kích hoạt bởi một ngọn lửa năng lượng mặt trời lớn, mà sẽ tạo ra một năng lượng bằng tới 100 tỷ quả bom nguyên tử [73]. Niềm tin này được cho là hỗ trợ quan sát sự suy yếu của từ trường Trái đất, [74] mà có thể đứng trước một sự đảo ngược của phía bắc và cực từ phía nam.

Nhiều người cho rằng sự đảo ngược địa từ mất đến 7.000 năm để hoàn thành, và không bắt đầu vào bất kỳ ngày nào cụ thể [75]. Hơn nữa, Hoa Kỳ và National Oceanic and Atmospheric Administration dự đoán năng lượng mặt trời sẽ cao điểm vào tháng 5 năm 2013, không phải là năm 2012, và rằng nó sẽ tương đối yếu, với một con số dưới mức bình quân của vết đen Mặt Trời. [76] Trong trường hợp nào, không có bằng chứng khoa học liên kết một năng lượng mặt trời tối đa đến một sự đảo ngược địa từ, mà là được thúc đẩy của lực lượng hoàn toàn bên trong Trái Đất. [77] Thay vào đó, năng lượng mặt trời sẽ được chủ yếu là đáng chú ý cho các hiệu ứng của nó trên vệ tinh và truyền thông điện thoại di động.[78] David Morrison sự nổi lên của các ý tưởng cơn bão mặt trời để vật lý và khoa học popularizer Michio Kaku, người đã tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn với Fox Tin rằng một cao điểm năng lượng mặt trời vào năm 2012 có thể là tai hại cho các vệ tinh quay quanh.

Hành tinh Nibiru
Một số những người ủng hộ ngày tận thế vào năm 2012 cho rằng một hành tinh được gọi là Hành tinh X, hoặc Nibiru sẽ va chạm với hoặc đi xuyên qua Trái đất trong năm đó. Ý tưởng này đã xuất hiện dưới nhiều hình thức từ năm 1995, sự kiện này ban đầu được dự kiến ​​cho năm 2003, nhưng ngày này đã bị bỏ sau khi nó được thông qua mà không có sự cố [79]. Ý tưởng bắt nguồn từ tuyên bố của một số người người.[80][79] "Hãy hỏi Astrobiologist", NASA đã công khai tiếp cận cộng đồng webvà đã nhận được hơn 5000 câu hỏi về đề tài này từ năm 2007. Các nhà thiên văn đã tính toán rằng việc một vật thể rất gần Trái đất sẽ xuất hiện trên bầu trời đêm cho bất cứ ai nhìn lên.[81][79]


Ghi chú

• ^ Con số 13 đóng vai trò quan trọng trong cách tính lịch của người Trung Mỹ; các tzolk'in, hoặc lịch thiêng, được chia thành 13 tháng mỗi tháng 20 ngày. Chu kỳ tính của người Maya có thể gồm 13 k'atun. Lý do về sự quan trọng của số 13 không chắc chắn, mặc dù những sự tương quan của con số này với các chu kỳ của mặt trăng và thời kỳ thai nghén của con người đã được đề xuất[82][83]
• ^ Các lịch của người Maya có sử dụng số 0, khác với lịch phương Tây, .[9]
• ^ Hầu hết các học giả nghiên cứu về người Maya, chẳng hạn như Mark Van Stone, Michael D. Coe và Anthony Aveni, đều dựa vào "cách tính GMT" (Goodman-Martinez-Thompson) với lịch Long Count, trong đó lịch bắt đầu vào ngày 11 Tháng Tám 3114 trước Công nguyên và ngày cuối b'ak'tun 13 là ngày 21 tháng 12 năm 2012.[15] Ngày này cũng được những người tin tưởng vào thuyết mạt thế 2012 ưa dùng, Van Stone cho rằng bởi vì nó rơi vào ngày đông chí, cho nên nó có tầm quan trọng đối với chiêm tinh học. Một số học giả nghiên cứu về người Maya, chẳng hạn như Linda Schele và Marc Zender, lại dựa theo cách tính "Lounsbury/GMT +2", ngày bắt đầu từ 13 tháng 8 và ngày kết thúc vào 23 tháng 12. Cách tính chính xác vẫn chưa được kết luận triệt để; [84] tuy nhiên trong cuốn Breaking the Maya Code, Coe nói "mặc dù đã tốn rất nhiều giấy mực để viết về chủ đề này, không còn một cơ hội mỏng manh nào để cho rằng 3 học giả này sai (cách tính GMT)[85]
• ^ Ngày đầu tiên Coe đưa ra là ngày 24 tháng 11 năm 2011, sau đó ông đổi thành ngày 11 tháng 1 năm 2013 trong lần tái bản thứ 2 cuốn sách của mình,[86] chỉ đến lần tái bản thứ 3 năm 1984 ông mới sửa lại thành ngày 23 tháng 12 năm 2012.[87] Sự tương đương của ngày 13.0.0.0.0 với ngày 21 tháng mười hai 2012 lần đầu tiên xuất hiện trong Bảng B.2 của Robert J. Sharer sửa đổi trong ấn bản thứ 4 cuốn sách The Ancient Maya của Sylvanus Morley vào năm 1983.[88]
• ^ Thuật ngữ "Mayanism" khác với "Mayanist"; Mayanist là một học giả nghiên cứu học thuật về người Maya, trong khi Mayanism là một hiện tượng New Age thần bí.

Đọc thêm: Hiện tượng 2012 – Wikipedia tiếng Việt